Εξωκλήσια της Κύπρου - Άγιος Γεώργιος ο Μακρύς, Λάρνακα

Το εξωκλήσι Άγιος Γεώργιος ο Μακρύς βρίσκεται κτισμένο στην κορυφή χαμηλού υψώματος, από την οποία δεσπόζει από βόρεια των Αλυκών της Λάρνακας αλλά και μεγάλου μέρους των παλαιών συνοικιών της Σκάλας. Πρόκειται για μικρό Ναό ο οποίος μέχρι να πάρει την σημερινή μορφή του, έχει περάσει μέσα από πολλές βίαιες καταστροφές λόγω πειρατών, ανοικοδομήσεις, μετατροπές και ανακαινίσεις.

Είναι Βυζαντινού ρυθμού και φέρει σχήμα συντετμημένου εγγεγραμμένου Σταυρού. Έχει οικοδομηθεί με πελεκημένους ασβεστολιθικούς πωρόλιθους και σκεπάζεται από κεραμίδια Βυζαντινού τύπου. Φέρει επιβλητικό τρούλο, πάνω στον οποίο υπάρχουν 4 παράθυρα φωτισμού. Σήμερα στον Ναό υπάρχουν 2 είσοδοι από μία στον δυτικό και νότιο τοίχο.

Η είσοδος στον δυτικό τοίχο είναι ορθογώνια και ευθυτενής και κλείνει από δίφυλλη και ξύλινη πόρτα. Η είσοδος στον νότιο τοίχο σχηματίζεται από πελεκημένους ασβεστολιθικούς κύβους και στο ανώφλι σχηματίζει οξυκόρυφη καμάρα.

Εσωτερικά η τοιχοποιία έχει καλυφθεί με γυψοκονίαμα, εκτός από το σημείο όπου υπάρχει νωπογραφία του Αγίου Γεωργίου. Το Ιερό χωρίζεται από το σώμα του Ναού από ξυλόγλυπτο τέμπλο, πάνω στο οποίο εμφανίζονται εικόνες από την Άμπελο αλλά και Χριστιανικές μορφές. Φέρει δε 6 φορητά εικονίσματα.

Το προσωνύμιο "Μακρύς" ή "Μακρής" έχει δοθεί στον Άγιο Γεώργιο λόγω της μεγάλης απόστασης που είχε τότες από τις παλαιές συνοικίες της Λάρνακας, που ήταν η Σωτήρα και ο Άγιος Ιωάννης. Για τον αντίθετο ακριβώς λόγο έχει δοθεί σε μία άλλη εκκλησία της Λάρνακας, η οποία βρίσκεται πολύ κοντά στις δύο πιο πάνω συνοικίες, το προσωνύμιο "Άγιος Γεώργιος ο Κοντός".

Γιατί όμως έχει κτιστεί από την αρχαιότητα στο συγκεκριμένο σημείο ένας Χριστιανικός Ναός, αφού η Λάρνακα βρισκόταν πολλά χιλιόμετρα μακρυά;

Η Χριστιανική Αγιότητα του χώρου αρχινά πολλούς αιώνες πριν από το σήμερα, κάπου στον 7ον μ.χ. αιώνα, όταν στην κορυφή του μικρού υψώματος και σε πολύ μικρή απόσταση από το λεηλατημένο και ερειπωμένο Ιερό της Θεάς Άρτεμις, κτίζεται τρίκλιτη βασιλική η οποία με τη σειρά της λεηλατείται και καταστρέφεται εκ θεμελίων των 10ον μ.χ. αιώνα από τους πειρατές που ρήμαζαν τα νότια παράλια της Κύπρου.

Στις αρχές του 13ου αιώνα, στην ίδια περιοχή κτίζεται οικισμός με το όνομα "Αγρίνου" και στην θέση της παλαιάς βασιλικής κτίζεται Ναός ο οποίος αφιερώνεται στον Άγιο Γεώργιο, ενώ οι κάτοικοι του ασχολούνται κυρίως με την συλλογή αλατιού από τις Αλυκές και το κυνήγι Αγρινών, που αφθονούσαν στα πευκοδάση που κάλυπταν τότε την περιοχή τους.

Τον 15ον αιώνα, οι Ενετοί που αντικατέστησαν τους Φράγκους στις ανατολικές περιοχές του νησιού, ανάθεσαν στον Φεουδάρχη της Αραδίππου την εκμετάλλευση των Αλυκών, παραχωρώντας σε αυτόν τα τότε χωριά, Βούδας (Καλό Χωριό), Λειβάδια, Παναγία του Γεννάτου, Μενεού, Δρομολαξιά, Λάρνακα, Κίτι και τον Άγιο Γεώργιο της Άρπερας. Έτσι από τότες, μέχρι και σήμερα, οι Αραδιππιώτες θεωρούνται σαν οι κύριοι εκμεταλλευτές των Αλυκών και της συλλογής αλατιού από αυτές.

Οι άνθρωποι που κατέφθαναν στις Αλυκές, είτε για να εργαστούν είτε για να αγοράσουν αλάτι, κατέληγαν στην αυλή του Ναού του Αγίου Γεωργίου, έτσι πολύ σύντομα ο Ναός επεκτάθηκε και μετατράπηκε σε Μονή. Εσωτερικά ολόκληρη η τοιχοποιία καλύπτεται από νωπογραφίες και στο δυτικό μέρος προστίθεται Νάρθηκας.

Στις αρχές του 20ου αιώνα η Μονή εγκαταλείπεται από τους μοναχούς της και ερειπώνεται. Η αγάπη των Σκαλιωτών κράτησε όρθιο τον Ναό του Αγίου Γεωργίου, στον οποίο και έδωσε πλέον το προσωνύμιο "Μακρύς" και κατά εκατοντάδες κάθε μέρα τον επισκέπτονται συνεχίζοντας έτσι την μακραίωνη παράδοση τους.

Στα χρόνια της Κυπριακής Δημοκρατίας, στον Ναό τελείται η τελευταία αναδόμηση του, στην οποία αφαιρείται από τα δυτικά ο Νάρθηκας, κλείνουν 2 είσοδοι και κατεδαφίζονται τα κελιά. Έτσι σήμερα αν επισκεφτείτε τον Άγιο Γεώργιο τον Μακρύ, θα δείτε ένα υπέροχο Βυζαντινό οικοδόμημα.

Ο Ναός είναι πάντοτε ανοικτός και αλίμονο αν φεύγοντας δεν σβήσετε τα κεριά που θα έχετε ανάψει. Κατά την δική μας επίσκεψη το Μανουάλι ήταν γεμάτο από αναμμένα κεριά, ενώ ο κόσμος πηγαινοερχόταν συνέχεια για να προσκυνήσει.

Εξωκλήσια της Κύπρου - Προφήτης Ηλίας, Λειβαδόχορτος, Οδού, Ορεινή Λάρνακα

Στο ορεινό χωριό Οδού, το οποίο ανήκει στην επαρχία Λάρνακας και στην περιοχή "Λειβαδόχορτος" υπάρχει ξωκλήσι αφιερωμένο στον Προφήτη Ηλία. Είναι κτισμένο σε ισοπεδωμένη πλαγιά της ψηλότερης κορυφής του Λειβαδόχορτου και δεσπόζει τόσο του χωριού όσο και των πολύ βαθιών και με κάθετες πλαγιές ρεματιών που αυλακώνουν και χαρακτηρίζουν το τοπίο.

Το ξωκλήσι έχει κτιστεί με πέτρα Τροόδους σε σχήμα μονόκλιτης βασιλικής, η οποία φέρει δίρριχτη, ξύλινη, οξυκόρυφη και κεραμοσκεπή στέγη. Τα κεραμίδια είναι επίπεδου τύπου και αγκιστρωτά. Το καμπαναριό ορθώνεται σε 2 επίπεδα πάνω από το γείσο της οροφής στην βορειοδυτική γωνία του οικοδομήματος και φέρει μία χειροκίνητη καμπάνα.

Φέρει 3 εισόδους, 2 στον νότιο τοίχο, οι οποίες σχηματίζονται σαν συνέχεια της τοιχοποιίας και στο ανώφλι φέρουν καμαρωτό τόξο και μία στον δυτικό τοίχο η οποία επίσης σχηματίζεται σαν συνέχεια της τοιχοποιίας, είναι ευθυτενής και στο ανώφλι φέρει τεράστιο δοκάρι.

Πολύ σημαντικό είναι το ότι ο Ναός, έστω και αν είναι υπερυψωμένος από το έδαφος κατά 3 σκαλοπάτια, η δυτική είσοδος είναι διαμορφωμένη κατάλληλα και προσφέρει πρόσβαση σε τροχοκαθίσματα.

Πριν ανεβείτε στον Λειβαδόχορτο και στο εκκλησάκι, ζητήστε από το χωριό να σας δοθεί το κλειδί, γιατί ο Ναός είναι κλειστός.

Γεφύρια της Κύπρου - Μεσαιωνικό γεφύρι Πάνω Λευκάρων, Λεύκαρα, Ορεινή Λάρνακα

Βορειοανατολικά των Λευκάρων και μέσα στην κοιλάδα του ποταμού Συρκάτη, υπάρχει ακόμη ένα μεσαιωνικό πέτρινο γεφύρι 2 τόξων, το οποίο λανθασμένα θεωρείται σαν Ενετικό. Το γεφύρι αποτελεί κτίσμα των Φράγκων και έχει κτιστεί 2 αιώνες νωρίτερα από την παρουσία των Ενετών στο νησί.

Για να καταλάβουμε τη χρησιμότητα αλλά και την αναγκαιότητα της ύπαρξης του γεφυριού θα πρέπει να πάμε πολύ πίσω στον χρόνο και στην εποχή εκείνη όπου στο νησί, μετά την απόφαση του τότε Βυζαντινού Αυτοκράτορα να προικοδοτήσει την ίδρυση Βυζαντινών Μοναστηριών με μεγάλες εκτάσεις γης, παρουσιάζεται ένας πρωτοφανής οικοδομικός οργασμός. Στην περιοχή των Λευκάρων ανοίγονται λατομεία μέσα από τα οποία αφαιρούσαν έτοιμο δομικό υλικό, όπως ήταν η πολύ γνωστή μέχρι και σήμερα αλλά και μοναδική στο είδος της, "πέτρα των Λευκάρων".

Την ίδια εποχή, νοτιοανατολικά του χωριού κτίζεται μεγάλο μοναστήρι το οποίο αφιερώνεται στον Αρχάγγελο Μιχαήλ και γύρω από αυτό κτίζονται αρκετά παρεκκλήσια και ένας μικρός οικισμός, ο οποίος πολύ αργότερα ονομάστηκε "Κάτω Λεύκαρα".

Το χωριό, ο οικισμός, το μοναστήρι αλλά και οι άνθρωποι ζούσαν και ευημερούσαν μέσα σε ένα περιβάλλον απόλυτα ασφαλή τόσο από φυσικές όσο και από ανθρώπινες καταστροφές και επιδρομές. Βορειοανατολικά υπήρχε η κοιλάδα του ποταμού Συρκάτη η οποία με την τεράστια υψομετρική διαφορά που είχε με το χωριό αποτελούσε απροσπέλαστο τείχος. Βόρεια υπήρχαν πυκνά και αδιάβατα Πευκοδάση που κάλυπταν ολόκληρη την περιοχή από το χωριό μέχρι και την ψηλότερη κορυφή "Κιόνια". Νοτιοδυτικά υπήρχε η παράξενη, με τεράστιες και πολύ απότομες υψομετρικές διαφορές, άσπρη λοφοσειρά από όπου αφαιρούσαν τα δομικά υλικά.

Το 1192 και μετά που το νησί πέρασε στα χέρια των Φράγκων, καταργείται το δουλοκτητικό σύστημα και εφαρμόζεται το φεουδαρχικό. Το νησί χωρίζεται σε τμήματα (φέουδα) και αυτά δίνονται σε Φράγκους ευγενείς που μεταφέρθηκαν από την τότε Παλαιστίνη και οι οποίοι είχαν χάσει τις περιουσίες τους στις αποτυχημένες Σταυροφορίες. Οι άνθρωποι καλλιεργούν τις γεωργικές εκτάσεις των φέουδων ελεύθεροι αλλά πληρώνουν βαρύτατους φόρους προς τους φεουδάρχες. Η ανατολική εκκλησία, δέχεται φοβερές και αφόρητες πιέσεις από τους Λατίνους και ουσιαστικά στο τέλος αντικαθίσταται από την δυτική.

Τον 13ον μ.χ. αιώνα, ο φεουδάρχης γεφυρώνει τον ποταμό Συρκάτη, κτίζοντας πέτρινο γεφύρι 2 τόξων. Ουσιαστικά με αυτήν του την κίνηση διπλασιάζει τις αρόσιμες εκτάσεις στο φέουδο του, αφού πλέον είναι μπορετό το "δρασκέλισμα" του ποταμού και η καλλιέργεια των πέρα της βόρειας όχθης, γεωργικών εκτάσεων. Κοντά στο γεφύρι κτίζει πέτρινο νερόμυλο και τον συνδέει με το χωριό με μαιανδρικό δρόμο ο οποίος διασχίζει μεγάλους ελαιώνες,οι οποίοι υπάρχουν μέχρι και σήμερα.

Στα πρώτα χρόνια την Οθωμανικής κατοχής του νησιού που ακολούθησε τους Φράγκους, στην περιοχή των Λευκάρων, η οποία εξακολουθεί ακόμη να αποτελεί απόρθητο φρούριο, καταφεύγει μεγάλος αριθμός ανθρώπων με σκοπό να βρουν προστασία από τις βαρβαρότητες των Τούρκων. Στην κοιλάδα του ποταμού, δημιουργούνται αρκετοί οικισμοί και οι χιλιάδες κάτοικοι τους, δουλεύουν και ευημερούν καλλιεργώντας τεμάχια γης, τους "κλήρους" όπως λέγονταν, που τους παραχωρούσε έναντι πολύ μικρού ενοικίου, το μοναστήρι του Αρχαγγέλου.

Οι Οθωμανοί, για πολλά χρόνια, πάσχιζαν να βρουν δίοδο προς τα Λεύκαρα με σκοπό να υποτάξουν τους κατοίκους τους αλλά αυτό στεκόταν αδύνατο κάθε φορά που το επιχειρούσαν. Ακόμη και όταν ολόκληρο το νησί είχε περάσει στα χέρια τους, μετά που οι Ενετοί τους το παρέδωσαν χωρίς καμιά αντίσταση, τα Λεύκαρα ήταν ελεύθερα.

Για κακή τύχη των κατοίκων του χωριού αλλά και των οικισμών της κοιλάδας, στο νησί επικράτησαν συνεχόμενα άνομβρα χρόνια. Το νερό του ποταμού στέρεψε και οι Οθωμανοί βρήκαν διάπλατα ανοικτή την δίοδο που τους παρείχε πλέον η ξηρή κοίτη και τους οδηγούσε στο γεφύρι και στην κοιλάδα με τους οικισμούς. Οι σφαγές ανθρώπων που ακολούθησαν ήταν ολοκληρωτικές και το αίμα που χύθηκε τόσο πολύ που και η ίδια η γης δεν προλάβαινε να το απορροφήσει.

Την σφαγή των ανθρώπων ακολούθησαν καταρρακτώδεις βροχές, γεμίζοντας και πάλι την κοίτη του ποταμού με νερό. Με την διαφορά ότι τώρα το νερό ήταν κόκκινο αφού μαζί του είχε παρασύρει και το αίμα των σφαγιασθέντων, το οποίο η γης προηγουμένως το είχε αποβάλει (είχε συρκάσει). Από τότε ο ποταμός ονομάζεται "Συρκάτης".

Σήμερα, το μεσαιωνικό γεφύρι "στέκει" απέναντι από τα ερείπια του αρχαίου νερόμυλου και γεφυρώνει έναν ποταμό ο οποίος δεν μεταφέρει νερό στην κοίτη του, λόγω της δημιουργίας φράγματος λίγα χιλιόμετρα δυτικότερα. Δεν παύει όμως σε καμιά περίπτωση από το να αποτελεί ένα σπουδαίο μνημείο το οποίο περιμένει από τον άνθρωπο να δείξει την κατάλληλη ευαισθησία και να το "ελευθερώσει" από την άγρια βλάστηση.

Τοποθεσίες της Κύπρου - Νερόμυλοι - Νεόμυλος Κότσινες, Καλαβασός, Λάρνακα

Στην τοποθεσία Κότσινες του χωριού Καλαβασός και πολύ κοντά στον αρχαιολογικό χώρο "Τέντα" υπάρχει ένας από τους νερόμυλους, από αυτούς που οι αγρότες του χωριού είχαν οικοδομήσει στους αιώνες που έχουν περάσει.

Το νεραύλακο εισόδου, η τεράστια χοάνη, το ισόγειο δωμάτιο μέσα στο οποίο υπήρχαν οι μυλόπετρες καθώς και τα βοηθητικά δωμάτια αναμονής και φιλοξενίας των επισκεπτών του μύλου, είναι κτισμένα με πέτρα της περιοχής. Το ανώι ήταν κτισμένο με πλιθάρια και τα τόξα της καμάρας η οποία στηρίζει το υπερυψωμένο μυλαύλακο εισόδου, καθώς το τόξο στο μυλαύλακο εξόδου, σχηματίζονται από πελεκημένους ασβεστολιθικούς κύβους.

Η εκτροπή, μέρους του νερού από τον Βασιλικό ποταμό προς τον νερόμυλο, γινόταν από την τοποθεσία "Μαζερή" και διαμέσου πέτρινου νεραύλακου μήκους 1550 μέτρων κατέληγε στην χοάνη. Η επιστροφή του νερού στον ποταμό γινόταν μέσα από χωμάτινο αυλάκι.

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΤΕΜΑΧΊΟΥ ΜΈΣΑ ΣΤΟ ΟΠΟΊΟ ΒΡΊΣΚΕΤΑΙ Ο ΜΎΛΟΣ:
ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΑΡΝΑΚΑ
ΕΜΒΑΔΟ ΤΕΜΑΧΙΟΥ (σε τ.μ) 1900
ΔΗΜΟΣ/ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΚΑΛΑΒΑΣΟΣ 
ΤΜΗΜΑ/ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΓΓΡΑΦΗΣ 0/20336
ΤΜΗΜΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΤΕΜΑΧΙΟΥ 271
ΦΥΛΛΟ/ΣΧΕΔΙΟ 55/20
ΚΛΙΜΑΚΑ 1:5000
ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΚΟΤΣΙΝΕΣ

Εξωκλήσια της Κύπρου - Άγιος Μάμας, Αλαμινός, Λάρνακα

Στο χωριό Αλαμινό, μέχρι και το 1992, η κύρια εκκλησία ήταν ο μικρός Ναός του Αγίου Μάμα που βρίσκεται σε μικρή απόσταση και νότια από τον σημερινό μεγάλο Ναό που είναι αφιερωμένος στον ίδιο Άγιο.

Πρόκειται για Ναό που έχει οικοδομηθεί με ασβεστολιθικές πέτρες σε σχήμα συντετμημένου εγγεγραμμένου Σταυρού από τον καιρό της παρουσίας των Φράγκων στο νησί. Αρχικά ήταν οικογενειακός Ναός γι αυτό και ήταν πολύ μικρός. Η εσωτερική τοιχοποιία ήταν καλυμμένη με νωπογραφίες οι οποίες πολύ αργότερα καταστράφηκαν ή και καλύφθηκαν με γυψοκονίαμα από άγνοια από τους πιστούς όταν αυτοί προσπάθησαν να προβούν σε επεκτάσεις και επιδιορθώσεις στον Ναό. Η οικοδόμηση του με ασβεστόλιθους είχε σαν αποτέλεσμα η τοιχοποιία να φθάνει σε πάχος τα 85 εκατοστά.

Στην συνέχεια και κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, έγινε επέκταση προς τα δυτικά και προστέθηκε μικρό καμπαναριό το οποίο δεν ξεπερνούσε σε ύψος το γείσο της οροφής, αφού έτσι επέβαλλαν οι Οθωμανοί, οι οποίοι επέτρεπαν την οικοδόμηση Ναών με μόνο περιορισμό το ύψος του καμπαναριού να μην ξεπερνά το ύψος του Μιναρέ αν υπήρχε στο συγκεκριμένο χωριό ή το ύψος του κτηρίου του Τζαμιού. Το σχήμα του Ναού μετατρέπεται σε μείγμα εγγεγραμμένου συντετμημένου Σταυρού και βασιλικής. Οι 3 κεραίες του Σταυρού (νότια, ανατολική και βόρεια) σχηματίζονται ημικυκλικές. Η δυτική επεκτείνεται κατά πολύ και σχηματίζεται σε οξυκόρυφη βασιλική.

Στα πρόσφατα χρόνια έγιναν διαφοροποιήσεις, επεκτάσεις και επιδιορθώσεις. Το καμπαναριό επεκτάθηκε προς τα πάνω κατά δύο επίπεδα και προστέθηκε μία χειροκίνητη καμπάνα. Ο τρούλος επιδιορθώνεται. Κτίζονται πόρτες και μετατρέπονται σε παράθυρα και γίνονται προσπάθειες επαναφοράς και ανάκτησης των νωπογραφιών.

Δυστυχώς όμως η λανθασμένη επέκταση που έγινε προς τα δυτικά μετατρέπεται στην "αχίλλειο πτέρνα" του Ναού αφού για ακόμη μία φορά χωρίζεται από το παλαιό κτίσμα με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μεγάλη σχισμή τόσο στον νότιο τοίχο όσο και στον βόρειο.

Βορειοδυτικά από τον Ναό υπάρχει μία τεράστια και επίπεδη πέτρα πάνω στην οποία διαγράφεται πολύ έντονα και ξεκάθαρα ένα χνάρι ποδιού. Έχει τέλειες αναλογίες και βάθος από 3 έως 5 εκατοστά και πιστεύεται ότι ανήκει στον Άγιο Μάμα και ότι αυτό σχηματίστηκε καθώς ο Άγιος, σαν προστάτης των μυθικών Ακριτών, στεκόταν στο βράχο και παρατηρούσε τις ακτές της Αλαμινού, προστατεύοντας τους κατοίκους της από τους Σαρακηνούς.

Το ξωκλήσι βρίσκεται υπό την προστασία του τμήματος αρχαιοτήτων και έχει ενταχθεί στον Β' κατάλογο των μνημείων της Κύπρου. Για την επέκταση του καμπαναριού, εκείνο που θέλουμε να πούμε είναι ότι το τμήμα μας έχει συνηθίσει σε καλύτερες και πιο ταιριαστές με τον κυρίως Ναό επεκτάσεις ή και αναπαλαιώσεις. Φυσικά όλα αυτά με την προϋπόθεση ότι αυτό έγινε από το τμήμα αρχαιοτήτων.

Τοποθεσίες της Κύπρου - Νερόμυλοι - Νερόμυλος της Αλαμινού, Αλαμινός, Λάρνακα

Σε ένα πεδινό χωριό, όπως την Αλαμινό της Λάρνακας, το οποίο από πάντοτε μαστιζόταν από λειψυδρία, το μόνο που πιθανόν να μην περιμένεις ποτέ να δεις είναι τον γνωστό πέτρινο Βυζαντινό νερόμυλο. Και όμως στην Αλαμινό υπάρχουν όχι ένας αλλά δύο.

Κτισμένοι και οι δυο από τον καιρό της Τουρκοκρατίας στις όχθες του Ξεροπόταμου και αφού διέγραψαν τον εργασιακό τους κύκλο, ο ένας μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα και ο άλλον μέχρι τα τέλη του 19ου, αντικαταστάθηκαν από τον ηλεκτρικό αλευρόμυλο.

Ο πρώτος βρίσκεται 500 μέτρα νοτιοανατολικά από το κέντρο του χωριού και είναι σε πολύ καλή κατάσταση όσο αφορά την χοάνη, το μυλαύλακο εισόδου και την τεράστια δεξαμενή, μέσα στην οποία διοχέτευαν το νερό είτε από την ροή του ποταμού είτε από πηγάδια τα οποία είχαν σκάψει στην γύρω περιοχή.

Πρόκειται για σπουδαίο κτίσμα το οποίο έχει οικοδομηθεί με πέτρες της περιοχής, οι οποίες περιέχουν μικρή ποσότητα κιμωλίας. Το νεραύλακο εισόδου, πέρνα πάνω από τοίχο στον οποίο οι ανατολικές αντηρίδες επεκτείνονται από το έδαφος μέχρι και το πιο ψηλό σημείο και από τη μέση επεκτείνονται προς τα πλάγια και σχηματίζουν ανάμεσα τους 4 τυφλά και ημικυκλικά τόξα. Οι δυτικές αντηρίδες, οι οποίες έχουν τις ίδιες διαστάσεις με τις ανατολικές, απλά επεκτείνονται μέχρι και την κορυφή του μυλαύλακου.

Τα όποια άλλα κτήρια υπήρχαν όταν ο νερόμυλος βρισκόταν σε λειτουργία, έχουν γκρεμιστεί και εξαφανιστεί και ο λόγος είναι ότι αυτά ήταν οικοδομημένα με πλίνθους και έχουν γκρεμιστεί ακριβώς για να χρησιμοποιηθεί ο χώρος που καταλάμβαναν,  στην παραγωγή σιτηρών.

Η τεραστίων διαστάσεων δεξαμενή βρίσκεται μόλις 30 μέτρα βόρεια της χοάνης και εφάπτεται με το μυλαύλακο εισόδου. Στα πρώτα χρόνια της Κυπριακής Δημοκρατίας είχε χρησιμοποιηθεί σαν μέρος ενός αρδευτικού συστήματος το οποίο με τη σειρά του έχει εγκαταλειφθεί μετά την δημιουργία άλλων αρδευτικών συστημάτων με την μεταφορά νερού από την περιοχή Σταυροβουνίου. Ο Νερόμυλος έχει χαρακτηριστεί από το τμήμα αρχαιοτήτων σαν μνημείο Β'.

Ο δεύτερος νερόμυλος της Αλαμινού, βρίσκεται σε μεγάλη απόσταση από τον πρώτο και πολύ κοντά στις εκβολές του ποταμού. Δεν έχει απομείνει από αυτόν παρά τα θεμέλια της χοάνης και ένα πολύ μικρό μέρος των χαλασμάτων του μυλαύλακου εισόδου. Τα οποία χαλάσματα έχουν σχεδόν εξαφανιστεί ανάμεσα στους καλαμιώνες που καλύπτουν μεγάλο μέρος της τεράστιας και επίπεδης κοιλάδας που σχημάτισε ο Ξεροποταμός στην περιοχή εκείνη.

Φράγματα της Κύπρου - Φράγμα Αγίων Βαβατσινιάς, Ορεινή Λάρνακα, Λέρνακα

Στο χωριό Άγιοι Βαβατσινιάς και στην πορεία του Βασιλικού ποταμού, υπάρχει φράγμα το οποίο έχει κτιστεί το 1981, με σκοπό να αρδεύει τα εκατοντάδες θερμοκήπια λαχανικών που δημιουργήθηκαν από τους κατοίκους των γύρω χωριών, αλλά και άλλες καλλιέργειες.

Σταμάτησαν την ροή του ποταμού 900 μέτρα νοτιοδυτικά από το χωριό, κτίζοντας με μπετόν και σίδηρο ένα τοξωτό ανάχωμα ύψους 19 μέτρων, το οποίο σε κατάσταση υπερχείλισης μπορεί να αποταμιεύσει μέχρι και 53 χιλιάδες κυβικά μέτρα νερού. Νερό το οποίο αφού καθαριστεί από ξένα σώματα, διοχετεύεται μέσω αρδευτικών πλαστικών σωλήνων προς τις καλλιέργειες και τα θερμοκήπια.

Η κατασκευή του φράγματος έχει βοηθήσει, μαζί με μία σειρά άλλων εξωποτάμιων χωμάτινων φραγμάτων που υπάρχουν στην περιοχή, στην δημιουργία μεγάλων καλλιεργητικών αναπτύξεων από τη μια και έχει αναβαθμίσει στα μέγιστα το περιβάλλον και την φυσική ομορφιά της περιοχής από την άλλη. Η δε λίμνη που σχηματίζεται από το φράγμα, φιλοξενεί πολλά είδη πουλιών και ζώων.

Προσβάσεις προς την λίμνη και τις όχθες της, η οποία ακολουθεί την μαιανδρική πορεία της κοίτης του ποταμού, υπάρχουν και αυτό πετυχαίνεται με τα πόδια και μέσα από ιδιωτικές περιουσίες εσπεριδοειδών.

Αρχαιολογικοί χώροι της Κύπρου - Ελληνιστικός αρχαιολογικός χώρος Μαλλούρα, Αθηαίνου, Λάρνακα

Σε κοιλάδα που ευρίσκεται νοτιοανατολικά του ακριτικού χωριού Αθηαίνου, ο Γόλγος, ο γιος της Θεάς Αφροδίτης και του Άδωνι, επέλεξε και έκτισε την πόλη "Γόλγοι". Η πόλις, πολύ γρήγορα αναπτύχθηκε τόσο οικονομικά όσο και στρατιωτικά αφού αποτελούσε την μοναδική δίοδο από τις δυτικές περιοχές του νησιού προς τις ανατολικές και τανάπαλιν, ελέγχοντας έτσι την διακίνηση του εμπορίου.

Ο Γόλγος έκτισε στο κέντρο της πόλης του περίλαμπρο ναό τον οποίον αφιέρωσε στην Γολγία Άρτεμη και στην κορυφή μικρού υψώματος ανατολικά της πόλης καλλιμάρμαρο Ιερό, το οποίο αφιέρωσε στην Θέα και μητέρα του Αφροδίτη.

Οι διάδοχοι του, δυτικά του βασιλείου και σε μικρό λόφο ο οποίος αποτελείτο από μαλακό βράχο κιμωλιούχας μάργας, δημιούργησαν σκάβοντας τον, ένα ταφικό συγκρότημα το οποίο έφεραν πρόσφατα στο φως αρχαιολογικές ανασκαφές.

Οι εργασίες ανασκαφής άρχισαν το 1990 από Αμερικάνικη πανεπιστημιακή ομάδα στην περιοχή Μαλλούρα και θα συνεχίζονται κατά περιόδους, μέχρι να έλθουν στο φως όλα όσα πιθανόν να έχουν κρυφτεί κάτω από το χώμα.

Μέχρι σήμερα έχουν ανασκαφεί αρκετοί τάφοι και η "αρχιτεκτονική" τους είναι ίδια με τον τάφο που βρέθηκε λίγα χιλιόμετρα ανατολικότερα και στην περιοχή "Παναγία των Αμπελιών" της Αραδίππου.

Ο Αρχαιολογικός χώρος είναι πάντοτε ανοικτός, δεν υπάρχει εισιτήριο και είναι προσβάσιμος με ασφαλτοστρωμένο δρόμο, από το χωριό Αθηαίνου.

Αν τον επισκεφτείτε, θυμηθείτε φεύγοντας να κλείσετε καλά την έξοδο.

Εξωκλήσια της Κύπρου - Τιμίου Προδρόμου, Πυργά, Λέρνακα

Πολύ κοντά και σε απόσταση μόνον 100 μέτρων από την Ιερά Μονή Παναγίας Ζωοδόχου Πηγής ή όπως είναι πιο γνωστή σαν "Παναγία η Στάζουσα" η οποία βρίσκεται στο χωριό Πυργά, υπάρχει ξωκλήσι το οποίο είναι αφιερωμένο στον Τίμιο Πρόδρομο. Πρόκειται για Ναό, ο οποίος έχει κτιστεί με πέτρα της περιοχής σε σχήμα μονόκλιτης και καμαροσκέπαστης Βασιλικής.

Το μικρό εκκλησάκι βρισκόταν θαμμένο στο έδαφος για περισσότερο από 300 χρόνια και η ανακάλυψη του έγινε με θαυμαστό και θαυματουργό τρόπο.

Όταν στην Κύπρο είχαν επικρατήσει οι Οθωμανοί, το μοναστήρι της Παναγίας το μετέτρεψαν σε στάνη και στα χωριά που ήταν στην περιοχή εκείνη είχαν εγκαταστήσει εποίκους από την Ανατολία. Οι Χριστιανοί, όσοι γλύτωσαν από τις σφαγές, κατέφυγαν σε άλλες περιοχές, αφήνοντας πίσω τους τα σπίτια τους, τις εκκλησίες και τα χωριά τους.

Το εκκλησάκι βρισκόταν στην "ρίζα" κάθετου γκρεμού και θες η τύχη, θες η Θεία πρόνοια, μία τεράστια κατολίσθηση το σκέπασε τελείως, εμποδίζοντας έτσι τους Οθωμανούς να το λεηλατήσουν ή ακόμη και να το γκρεμίσουν.

Τα χρόνια πέρασαν και η ύπαρξη του μικρού Ναού ξεχάστηκε από όλους. Μέτα το 1974 και την μετάβαση των Τούρκων στις κατεχόμενες περιοχές του νησιού, οι ιδιοκτήτες της γης άρχισαν να την καλλιεργούν και να την φυτεύουν. Όταν τα σιτηρά βρίσκονταν στο στάδιο του θερισμού, οβίδα πυροβόλου της Εθνικής Φρουράς από το πεδίο βολής Καλού Χωριού, βγήκε εκτός τροχαίας και κτύπησε στον λόφο κοντά στο θαμμένο εκκλησάκι.

Η πυρκαγιά που ακολούθησε την έκρηξη, έκαψε μεγάλη έκταση με σιτηρά αλλά και τον λόφο που δέσποζε της εκκλησίας, μετατρέποντας την περιοχή σε κρανίου τόπο. Δεν πέρασε πολύς καιρός και σε ένα σημείο φύτρωσε μία πικροδάφνη και ένας βάτος. Και τα δύο αυτά φυτά για να φυτρώσουν χρειάζονται μεγάλες ποσότητες νερού.

Αυτό το είχαν προσέξει γεωργοί που ασχολούνταν στην περιοχή εκείνη και έσκαψαν για να βρουν το νερό. Το βρήκαν σε κάποιο βάθος αλλά μαζί με αυτό βρήκαν και πέτρινο αυλάκι που κατεύθυνε το νερό προς συγκεκριμένο σημείο. Σκάβοντας και ακολουθώντας το αυλάκι, οι αξίνες τους κτύπησαν πάνω στην οροφή του μικρού Ναού. Τότε κατάλαβαν ότι το νερό ήταν Αγίασμα.

Με πολύ κόπο και χρόνο έφεραν στην επιφάνεια τον Ναό και αφού εξωράισαν όλη την περιοχή, έκτισαν σε βρύση την πηγή, για να μπορούν οι πιστοί να προμηθεύονται το θαυματουργό Αγίασμα της και επιδιόρθωσαν τις όποιες ζημιές είχε υποστεί ο Ναός.

Τον Ναό τον αφιέρωσαν στον Τίμιο Πρόδρομο.

Εξωκλήσια της Κύπρου - Άγιος Γεώργιος, Κάτω Δρυς, Ορεινή Λάρνακα

Στο νοτιοανατολικότερο άκρο του χωριού της Ορεινής Λάρνακας, τον Κάτω Δρυ και μόλις μερικές δεκάδες μέτρα μακρυά από τα με πέτρα κτισμένα σπίτια του, βρίσκεται το εξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου. Πρόκειται για Ναό ο οποίος έχει οικοδομηθεί εξολοκλήρου με δαπάνες και μετά από Τάμα του Μιχαήλ Χ".Ορθοδόξου, κάτοικου του χωριού και έμπορα των περίφημων και χειροποίητων κεντημάτων του Κάτω Δρυ, από το 1948.

Ο Ναός Αγίου Γεωργίου, όπως όλα τα σπίτια τόσο του ίδιου του Κάτω Δρυ, αλλά και όλων των άλλων χωριών της περιοχής, έχει κτιστεί με την μοναδική σε ποιότητα και χρώμα πέτρα την οποία πλουσιοπάροχα παρέχει η γη που το φιλοξενεί. Πέτρα, η οποία λατομείται από τους γύρω λόφους και είναι έτοιμη για κτίσιμο χωρίς να υποστεί καμιά επεξεργασία προηγουμένως.

Το εσωτερικό του Ναού, είναι πολύ απλό, όπως απλό και ξύλινο είναι το τέμπλο που χωρίζει την κόχη του Ιερού η οποία σχηματίζεται ημικυκλική και προεξέχουσα του ανατολικού τοίχου. Εξωτερικά έχει σχήμα συντετμημένου Σταυρού και φέρει 3 εισόδους.

Το ξωκλήσι είναι πάντοτε ανοικτό.