Μοναστήρια της Κύπρου - Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου, Γερακιές, Μαραθάσα, Λευκωσία

Ήταν το 1285 μ.χ. όταν ο Καλαβούν, ο σουλτάνος των Μαμελούκων, κατάφερε να σκορπίσει στους 4 ανέμους τις στρατιές των Σταυροφόρων, καταλαμβάνοντας την μία μετά την άλλη τις Φράγκικες πόλεις. Πολλοί από αυτούς που γλύτωσαν από τις σφαγές, κατέφυγαν στην Κύπρο. Ανάμεσα τους και σημαντικός αριθμός Ορθόδοξων Ιερωμένων.

Πολλοί από αυτούς τους Ιερείς, φθάνοντας στο νησί, προχώρησαν στην ενδοχώρα ψάχνοντας να βρουν τόπο που θα τους παρείχε την απαραίτητη ασφάλεια, μακριά από τις ακτές της Κύπρου οι οποίες δέχονταν επιδρομές από τους πειρατές, για να εξασκούν ελεύθερα τα Θρησκευτικά τους καθήκοντα.

Φθάνοντας στης περιοχή του σημερινού χωριού Γερακιές, το οποίο βρίσκεται κτισμένο σε μια πολύ καλά κρυμμένη, επικλινή, καταπράσινη και αμφιθεατρική πλαγιά, έκτισαν πολλούς μικρούς οικισμούς και στο πιο ψηλό σημείο της πλαγιάς, έκτισαν Ναό τον οποίο και αφιέρωσαν στον Άγιο Νικόλαο. Ο Ναός στην συνέχεια αποτέλεσε το Καθολικό μεγάλης Μοναστικής κοινότητας. Στα σημερινά χρόνια, η ίδια ακριβώς τακτική της οικοδόμησης μικρών μοναστικών οικισμών, οι οποίοι πλαισιώνουν μία μεγάλη Μονή, το βλέπουμε να πραγματοποιείται στην Ιερά Μονή Μαχαιρά.

Η Μονή Αγίου Νικολάου, το Καθολικό, οι Ιερατικοί οικισμοί καθώς και οι μικροί Ναοί που βρίσκονταν σε αυτούς, καταστρέφονται από τους Οθωμανούς Τούρκους, όταν στα τέλη του 16ου αιώνα εισέβαλαν στο νησί εκτοπίζοντας ταυτόχρονα τους Ενετούς και τους Φράγκους.

Τον 18ον αιώνα, ο Ναός ξανακτίζεται στα ερείπια του παλαιού, με πέτρα Τροόδους αλλά πολύ πιο μικρός από τον πρώτο. Κτίζεται στο πρότυπο που χρησιμοποιήθηκε για όλους τους Ναούς που οικοδομήθηκαν εκείνη την εποχή στην περιοχή του Τροόδους, που ήθελε τους Ναούς να αποτελούνται από ένα επιμήκη και ορθογώνιο κτίσμα σαν στοά, χωρίς καμπαναριό, δίκλιτο, ξυλόστεγο και κεραμοσκεπή.

Ο Ναός είναι πάντοτε κλειστός και βρίσκεται υπό την προστασία του Τμήματος Αρχαιοτήτων του νησιού.

Τοποθεσίες της Κύπρου - Το Θρονί Της Παναγίας, Μυλικούρι, Κύκκος, Λευκωσία

Όταν οι Αχαιοί είχαν εποικίσει το νησί της Αφροδίτης, την Κύπρο, τα Όρη που ονομάστηκαν αρχικά Ακάμας και πολύ αργότερα Τρόοδος, αποτελούσαν τόποι όπου τους επισκέπτονταν οι βασιλείς με σκοπό να κυνηγήσουν αγριογούρουνα και ελάφια.

Αγαπημένη βουνοκορφή για τους βασιλείς της Πάφου ήταν αυτή που σήμερα ονομάζεται Θρονί. Το πυκνό και με πανύψηλα δέντρα δάσος που κάλυπτε αυτή την βουνοκορφή, οι πολλές και με καθάριο νερό πηγές που ανάβλυζαν από τα σπλάχνα του βουνού αλλά και το πλούσιο θήραμα που κρυβόταν στις επικλινείς πλαγιές του, ανάγκαζε τους βασιλιάδες να το επισκέπτονται και να παραμένουν στην περιοχή για πολύ μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Για καλύτερη προστασία από τους εχθρούς τους, στην πολύ δύσβατη κορυφή του Όρους είχαν δημιουργήσει ξύλινο παρατηρητήριο από το οποίο έλεγχαν ολόκληρη την περιοχή μέχρι την κορυφή Όλυμπος στα ανατολικά, τον κόλπο των Σόλων στα βόρεια και μέχρι τα παράλια της Πάφου στο δυτικά.

Κατά την περίοδο των Βυζαντινών, τα όρη αυτά αποτέλεσαν τόπο όπου επέλεξε ο Όσιος Ησαΐας για να ασκητεύει αλλά και ο διοικητής του νησιού, Mανουήλ Bουτομίτης για να κυνηγά. Μετά από κάποια θαυμαστά γεγονότα, που συνέβησαν μετά την τυχαία συνάντηση των δύο, ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου χρηματοδότησε την ίδρυση μοναστηριού αλλά και δώρησε σε αυτό την εικόνα της Παναγίας της Κυκκώτισσας η οποία ήταν έργο του Ευαγγελιστή Λουκά.

Το μοναστήρι αυτό και η Άγια εικόνα της Παναγίας, έμελλε να διαδραματίσουν μεγάλο ρόλο στην πρόοδο και την προστασία του τόπου και του λαού, τόσο κατά την Φραγκοκρατία όσο και αργότερα στα χρόνια της Τουρκοκρατιας.

Από την αρχαιότητα η Παναγία η Κυκκώτισσα είχε ονομαστεί από τον Λαό σαν η Παναγία της βροχής και κατά χιλιάδες ανηφόριζαν στα βουνά του Κύκκου για να λάβουν μέρος σε λιτανείες οι οποίες γίνονταν με σκοπό να τερματιστούν τα συνεχόμενα άνομβρα χρόνια.

Κλήρος και Λαός με την εικόνα της Παναγίας στα χέρια, πορεύονταν μέσω ενός πολύ στενού και πολύ επικίνδυνου μονοπατιού, προς την κορυφή του όρους όπου εκεί τοποθετούσαν σε πέτρα (θρόνο) την εικόνα και όλοι μαζί προσεύχονταν, ζητώντας από την Παναγία να μεσολαβήσει για τερματισμό της ανομβρίας. Έτσι από τότες η κορυφή ονομάστηκε "θρονί της Παναγίας".

Πολύ αργότερα και στα τέλη του 20ου αιώνα, στο θρονί μεταφέρθηκε ένα τεραστίων διαστάσεων χάλκινο άγαλμα του πρώτου προέδρου της νεοσύστατης τότε Κυπριακής Δημοκρατίας, το οποίο και στήθηκε σε πλατεία που δημιουργήθηκε για τον σκοπό αυτό, ενώ λίγα μέτρα πιο χαμηλά από το ψηλότερο σημείο της κορυφής ενταφιάστηκε μετά τον θάνατο του ο Μακάριος μετά από δική του επιθυμία.

Στο σημείο όπου παλαιά τοποθετούσαν την εικόνα της Παναγίας έκτισαν έναν τεράστιο οκτάγωνο Ναόσχημο μνημείο, στο οποίο ο επισκέπτης και ο προσκυνητής θα φθάσει μέσω 2 πλακοστρωμένων διαδρόμων τους οποίους πλαισιώνουν δεκάδες ψηφιδωτές εικόνες Αγίων.

Στο θρονί της Παναγίας καταφθάνουν επισκέπτες και προσκυνητές από όλο τον κόσμο, οι οποίοι στην συντριπτική πλειοψηφία τους, θεωρούν ότι στο υπέρλαμπρο Μνημείο έχει ταφεί ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος ο 3ος. Αυτό είναι μία λάθος αντίληψη η οποία πιθανόν να προέρχεται από λανθασμένη πληροφόρηση. (Ρωτήσαμε 50 ντόπιους και ξένους επισκέπτες και οι 38 είχαν λάθος αντίληψη της πραγματικότητας) 

Πρέπει οι αρχές είτε αυτές είναι πολιτικές είτε είναι θρησκευτικές να ξεκαθαρίσουν το θέμα, ότι άλλο είναι ο τάφος του Μακαρίου και άλλο το Θρονί της Παναγίας.

Εκκλησία της Κύπρου - Εκκλησία Αγίου Μάμαντος, Κοράκου, Σολέα, Λευκωσία

Ανάμεσα σε γραφικές γειτονιές και στο κέντρο του παλαιού πυρήνα του χωριού Κοράκου, το οποίο συναντάμε στην επαρχία Λευκωσίας και στην πανέμορφη κοιλάδα της Σολέας, υπάρχει Ναός ο οποίος είναι αφιερωμένος στον Άγιο Μάμα.

Πρόκειται για Ναό οποίος έχει κτιστεί στα τέλη του 17ου αιώνα, με ακατέργαστη πέτρα της περιοχής, είναι μονόκλιτος, ορθογώνιος, επιμήκης και φέρει δίρριχτη, έντονα οξυκόρυφη, ξύλινη και κεραμοσκεπή στέγη. Τα κεραμίδια είναι επίπεδα, αγκιστρωτά.

Η οικοδόμηση του με ακατέργαστες πέτρες είχε σαν αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μεγάλος αρμός ο οποίος έχει γεμίσει με κεραμικούς σχιστόλιθους. Φέρει 3 εισόδους, από μία στον βόρειο, δυτικό και νότιο τοίχο. Και οι 3 είσοδοι κλείνουν με ξύλινες και δίφυλλες πόρτες.

Λόγω του ότι ο Ναός έχει οικοδομηθεί στα χρόνια της Τουρκοκρατίας δεν φέρει καμπαναριό αλλά πολύ αργότερα έχει προστεθεί στον ανατολικό τοίχο ξύλινος πυλώνας, από τον οποίο κρέμεται μία χειροκίνητη καμπάνα.

Εσωτερικά η τοιχοποιία έχει καλυφθεί με ασβεστοκονίαμα και το Ιερό χωρίζεται με ξύλινο τέμπλο, το οποίο φέρει 4 φορητά εικονίσματα. Το δάπεδο είναι καλυμμένο με τετραγωνισμένες πλάκες Κυπριακού μαρμάρου.

Ο Ναός στην αρχική του μορφή φαίνεται να έφερε μικρό ξύλινο γυναικωνίτη, ο οποίος θα έχει ξηλωθεί αργότερα και μετά το τέλος της Τουρκοκρατίας. Η ξύλινη στέγη έχει επιδιορθωθεί και τα κεραμίδια έχουν αντικατασταθεί σχεδόν όλα.

Ο περιβάλλων χώρος του Ναού καθώς και η πλατεία του χωριού έχουν εξωραϊστεί και διαμορφωθεί από τον σύνδεσμο αποδήμων της Κοράκου.

Ο Ναός είναι πάντοτε ανοικτός.

Μονοπάτι μελέτης της φύσης Παυλιάς - Δύο Μούττες, Κιόνια, Μαχαιράς, Λευκωσία

Η κορυφή Κιόνια, με ύψος 1448 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας, δεσπόζει μεγάλου μέρους των βόρειων, ανατολικών και νότιων περιοχών του νησιού της Κύπρου και οι πλαγιές της αποτελούν την κοιλάδα απορροής μεγάλων ποταμών όπως ο Πεδιαίος και ο Γυαλιάς.

Στο ψηλότερο σημείο υπάρχει παρατηρητήριο του τμήματος δασών και μόλις 180 μέτρα πιο χαμηλά ο εκδρομικός χώρος "Κιόνια", στον οποίο έχει την αφετηρία του το γραμμικό μονοπάτι μελέτης της φύσης "Κιόνια - Προφήτης Ηλίας", ενώ σε απόσταση ίση με 1200 μέτρα από τον εκδρομικό χώρο και με κατεύθυνση την Ιερά Μονή Μαχαιρά, υπάρχει η αφετηρία του επίσης γραμμικού μονοπατιού "Κακοκέφαλος - Μάντρα του Καμπιού".

Στα 500 μέτρα προς την ίδια κατεύθυνση υπάρχει η αφετηρία ακόμη ενός μονοπατιού, μέσα από το οποίο και σε 10 λεπτά πεζοπορίας θα φθάσετε στο σημείο θέας "Κακκέφαλος". Η θέα από αυτό το σημείο είναι πραγματικά μοναδική και θα μπορέσετε να δείτε αλλά και νιώσετε την άγρια ομορφιά του τοπίου, το οποίο για να διαμορφωθεί με τόσο βαθιές και με κατακόρυφες πλαγιές ρεματιές, έχει δεχθεί την πίεση από τις πιο βίαιες δυνάμεις της Κυπριακής φύσης.

Στα 1100 μέτρα από τον εκδρομικό χώρο αλλά αυτή τη φορά από την αντίθετη κατεύθυνση και προς το χωριό Βαβατσινιά, τους λάτρεις των μονοπατιών μελέτης της φύσης θα τους περιμένει μία πολύ μεγάλη και ευχάριστη ταυτόχρονα έκπληξη.

Ένα αρχαίο μονοπάτι, το οποίο είχε διαμορφώσει η ανάγκη για πόσιμο νερό της πανίδας του νησιού και το οποίο οδηγούσε τα ζώα στην πηγή της Τζεραμίας, έχει επεκταθεί και έχει διαμορφωθεί κατάλληλα από το τμήμα δασών του νησιού με σκοπό οι πεζοπόροι και οι λάτρεις της φύσης να έχουν πρόσβαση προς τις "δίδυμες αδελφές" ή όπως ονομάζονται "Δύο Μούττες".

Από την αφετηρία μέχρι τα 950 πρώτα μέτρα το μονοπάτι είναι γραμμικό και στην συνέχεια εξελίσσεται σε κυκλικό, με δύο προεκτάσεις προς τις δύο Μούττες και στα εκεί σημεία θέας. Η ολική απόσταση είναι 3 χιλιόμετρα και 750 μέτρα.

Στην πορεία θα μπορέσετε να δείτε ένα αρχαίο καμίνι, την φυσική και εντυπωσιακή πηγή νερού της Τζεραμίας, πολλά σημεία θέας και εκατοντάδες είδη της χλωρίδας και πανίδας της περιοχής, την ίδια ώρα που σε όλη την διαδρομή θα σας "παρακολουθούν" σαν άγρυπνοι φρουροί, το παρατηρητήριο Κιονιών και το σημείο θέας στη κορυφή του Κακοκέφαλου. Δεν θα βρείτε ιδιαίτερες δυσκολίες ή μεγάλες υψομετρικές διαφορές, εκτός από κάποια πολύ μικρά σε απόσταση τμήματα του μονοπατιού που θα οδηγούν σε σημεία θέας στις δύο Μούττες.

Σε κάποια άλλα σημεία το μονοπάτι έχει χαραχτεί πάνω σε πολύ επικλινείς πλαγιές και αν υπάρχουν μικρά παιδιά ανάμεσα σας θα πρέπει να προστατευτούν. Γενικά όμως το μονοπάτι μπορεί να αποτελέσει μίαν ευχάριστη και διδακτική διαδρομή μέσα από πυκνό δάσος όπου στα πιο ψηλά σημεία του κυρίαρχο δέντρο είναι η Λατζιά και στα πιο χαμηλά η Πεύκη, την ίδια ώρα που στο δάπεδο του δάσους θα δείτε δεκάδες άλλα είδη ψηλών ή και χαμηλών θάμνων και πόες.

Το κάθε είδος φέρει κοντά του σχετική πινακίδα που αναφέρει την ονομασία του. Εντυπωσιακά είναι τα διάφορα πετρώματα που θα συναντήσετε και τα οποία επίσης θα φέρουν πινακίδα με την ονομασία τους. Περπατήστε στο μονοπάτι. Αξίζει.

Εξωκλήσια της Κύπρου - Παναγία η Βορινή, Ζωοδόχος Πηγή, Πεδουλάς, Μαραθάσα

Παναγία η Βορινή. Έτσι θέλει η τοπική θρησκευτική παράδοση του χωριού Πεδουλά να λέγεται μικρό ξωκλήσι που είναι αφιερωμένο στην Ζωοδόχο Πηγή και το οποίο είναι κτισμένο βορειοανατολικά του χωριού και στην συμβολή του ποταμού Μάραθου με μεγάλο παραπόταμο του.

Το ξωκλήσι έχει οικοδομηθεί στα πρώτα χρόνια της Φραγκοκρατίας και όταν η περιοχή του Πεδουλά, λόγω των πολλών φυσικών πηγών αλλά και της απαράμιλλης ομορφιάς των κοιλάδων που έχουν σχηματίσει οι πολλοί παραπόταμοι του Σέτραχου, αποτέλεσε βασιλικό κτήμα.

Πρόκειται για μονόκλιτο Ναό ο οποίος στεγάζεται από δίκλιτη, ξύλινη, οξυκόρυφη και κεραμοσκεπή στέγη. Τα κεραμίδια είναι επίπεδα και αγκριστρωτά. Η τοιχοποιία έχει κτιστεί με ακανόνιστη πέτρα Τροόδους και εσωτερικά έχει καλυφθεί με γυψοκονίαμα. Στα πρόσφατα χρόνια έχει δεχθεί σημαντικές επιδιορθώσεις και επεμβάσεις, κάποιες εκ των οποίων πολύ αποτυχημένες στο σημείο που αλλάζουν τον χαρακτήρα του οικοδομήματος.

Στο ξωκλήσι δε υπάρχουν ενδείξεις αν η εσωτερική τοιχοποιία ήταν καλυμμένη με νωπογραφίες, σε αντίθεση με αυτό που συναντούμε σχεδόν σε όλους τους Ναούς που είχαν οικοδομηθεί κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας.

Το δάπεδο είναι καλυμμένο με τετραγωνισμένους κεραμικούς οπτόπλινθους, οι οποίοι έχουν κατασκευαστεί στο σημείο της οικοδομής. Το Ιερό χωρίζεται από απλό και ξύλινο τέμπλο, το οποίο φέρει δύο σειρές από εικονίσματα. Η καμπάνα κρέμεται από τεράστιο κλάδο αιωνόβιου Δρυός, όπου τα κλαδιά του ενώνονται με άλλων δύο και έτσι όλα μαζί "σκεπάζουν" το ξωκλήσι.

Υπάρχουν 2 προσβάσεις προς το ξωκλήσι, οι οποίες αποτελούν μέρος του μονοπατιού μελέτης της φύσης "Εκκλησίες". Ο περιπατητής - προσκυνητής θα έχει την δυνατότητα να δει και να μελετήσει εκτός από το φυσικό περιβάλλον του χωριού, τις περισσότερες από τις 10 εκκλησίες που οικοδόμησαν στο πέρασμα των αιώνων οι κάτοικοι του Πεδουλά.

Οι δύο προσβάσεις έχουν την ίδια αφετηρία και μπορούν να αποτελέσουν ένα ανεξάρτητο κυκλικό μονοπάτι της φύσης. Η αρχή του βρίσκεται 250 μέτρα ανατολικά από το ξωκλήσι του Αγίου Παναγιώτη και ακολουθεί πορεία ανάντη του ποταμού και αφού σας περάσει μέσα από πυκνό και πανέμορφο παραποτάμιο δασικό οικοσύστημα, θα σας φθάσει στο ύψος της κοίτης του όπου εκεί θα αναγκαστείτε να περάστε στην αντίπερα όχθη.

Στην συνέχεια το μονοπάτι ακολουθεί πορεία κατάντη του ποταμού και εκτός από το παραποτάμιο δάσος θα δείτε πολλά περιβόλια με καρποφόρα δέντρα και στις όχθες του τα χιλιάδες ανθισμένα κυκλάμινα θα δίνουν το δικό τους και ξεχωριστό χρώμα.

Φθάνοντας στο ξωκλήσι, θα σας εντυπωσιάσει η ομορφιά του τοπίου αλλά και θα σαν καθηλώσει η απλότητα του μικρού Ναού. Οι τεράστιοι και παμπάλαιοι Δρύες θα το έχουν αγκαλιασμένο, λες και προσπαθούν να το κρύψουν από τα περίεργα μάτια των αλλόθρησκων διωκτών της Παναγίας.

Στην συνέχεια το μονοπάτι βυθίζεται στην βαθιά και με κάθετες πλαγιές κοίτη του ποταμού, όπου φθάνοντας εκεί θα πρέπει να περάσετε στην αντίπερα όχθη και να ακολουθήσετε την μαιανδρική και έντονα ανηφορική πορεία του λιθόστρωτου πλέον μονοπατιού. Μία ξύλινη γέφυρα που θα "αιωρείται" στο κενό θα σας περιμένει για να σας βοηθήσει να συνεχίσετε την πορεία σας η οποία θα τερματιστεί μόλις 100 μέτρα μακριά.

Η απόσταση που καλύπτει ο περιπατητής από την αφετηρία αυτού του τμήματος του μονοπατιού μέχρι τον τερματισμό του, είναι 1400 μέτρα, τα οποία αξίζουν να περπατηθούν. Το ξωκλήσι της Παναγίας είναι πάντοτε ανοικτό.

Εξωκλήσια της Κύπρου - Άγιος Παναγιώτης ο Καισαρέας, Πεδουλάς, Μαραθάσα, Λευκωσία

Στο χωριό Πεδουλάς, το οποίο συναντούμε στα 1100 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και στην βόρεια κοιλάδας της Μαραθάσας, οι κάτοικοι του σε μια προσπάθεια να εξωραΐσουν την Φράγκικη παρουσία, έκτισαν 10 Ορθόδοξες εκκλησίες.

Αυτές είναι η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, της Παναγίας της Βορινής, του Αγίου Γεωργίου, της Αγίας Μαρίνας, της Αγίας Παρασκευής, ο Ιερός Ναός Προόδου Τιμίου Σταυρού, το εξωκλήσι της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, το ξωκλήσι του Αγίου Ραφαήλ των Βράχων, το ξωκλήσι του Αγίου Ονούφριου και το ξωκλήσι του Αγίου Παναγιώτη του νεομάρτυρα.

Το ξωκλήσι του Αγίου Παναγιώτη βρίσκεται πολύ κοντά στον δρόμο Μουτουλλά - Πεδουλά και οικοδομήθηκε σε χώρο όπου μέχρι πρόσφατα αποτελούσε κοινοτικό στάδιο. Πρόκειται για μονόκλιτη βασιλική η οποία φέρει δίρριχτη, οξυκόρυφη, ξύλινη και κεραμοσκεπή στέγη. Τα κεραμίδια είναι επίπεδα και αγκιστρωτά. Στο δυτικό μέρος φέρει νάρθηκα. Έχει οικοδομηθεί με πέτρα Τροόδους στις αρχές του 21ου αιώνα και η εσωτερική τοιχοποιία έχει καλυφθεί με ασβεστοκονίαμα. Το Ιερό χωρίζεται από ξυλόγλυπτο τέμπλο. Το εκκλησάκι είναι πάντοτε ανοικτό για τους προσκυνητές του

Εκκλησία της Κύπρου - Απόστολος Λουκάς, Κοράκου, Σολέα, Λευκωσία

Στο χωριό της Σολέας, την Κοράκου, υπάρχει εκκλησία η οποία είναι αφιερωμένη στον Απόστολο Λουκά. Βρίσκεται κτισμένη ανατολικά του χωριού και στην κορυφή υψώματος το οποίο δεσπόζει μεγάλου μέρους της καταπράσινης κοιλάδας που έχει δημιουργήσει ο ποταμός Κλάριος.

Πρόκειται για κτίσμα του 1697, όπως μαρτυρεί κτητορική και εγχάρακτη σε πέτρινη πλάκα επιγραφή η οποία ευρίσκεται πάνω από την βόρεια είσοδο. Η πέτρινη επιγραφή ίσως και να βρισκόταν στο εσωτερικό του Ναού και να έχει μεταφερθεί εκεί κατά τα πολύ πρόσφατα χρόνια. Η τοποθέτηση της και η ενσωμάτωση της στον Ναό φαίνεται να έχει γίνει πρόχειρα και ερασιτεχνικά.

Ο Ναός έχει οικοδομηθεί με πέτρα της περιοχής σε σχήμα μονόκλιτης Βασιλικής η οποία σκεπάζεται εσωτερικά με οξυκόρυφη καμάρα και εξωτερικά από δίρριχτη, οξυκόρυφη, ξύλινη και κεραμοσκεπή στέγη. Τα κεραμίδια είναι επίπεδου τύπου και αγκιστρωτά.

Φέρει 3 εισόδους, από μία στον βόρειο, δυτικό και νότιο τοίχο. Η βόρεια και η δυτική σχηματίζονται από πελεκημένους ασβεστολιθικούς κύβους όπου στο ανώφλι εξελίσσονται σε καμάρα. Η Νότια είναι ορθογώνια και ευθυτενής και στο ανώφλι φέρει ξύλινο δοκάρι. Αποτελεί πρόσφατη προσθήκη.

Στον νότιο και βόρειο τοίχο και εξωτερικά υπάρχουν 2 ζεύγη πέτρινων αντηρίδων οι οποίες επεκτείνονται μέχρι και το σημείο στο οποίο υπήρχε το παλιό γείσο της οροφής. Εσωτερικά σχηματίζονται σε οξυκόρυφα τόξα πάνω στα οποία στηρίζεται η πέτρινη καμάρα της οροφής.

Ο ανατολικός τοίχος εξωτερικά μετατρέπεται σε ημικυκλικό και σχηματίζει εσωτερικά την κόχη του Ιερού. Το τεταρτοσφαίριο που σκεπάζει την Αψίδα του Ιερού αποτελεί και αυτό πρόσφατη μετατροπή αφού το αρχικό βρισκόταν κατά 75 εκατοστά πιο ψηλά.

Η δίρριχτη στέγη και όλα τα ξύλινα μέρη των εξωτερικών στεγάστρων που σχηματίζονται από την επέκταση της οροφής, φαίνεται να έχουν αντικατασταθεί πρόσφατα. Η καμπάνα κρέμεται από ξύλινο πύργο ο οποίος βρίσκεται σε απόσταση 5 μέτρων από την δυτική είσοδο.

Εσωτερικά η τοιχοποιία έχει καλυφθεί με ασβεστοκονίαμα και έχει ασπριστεί, τα δε 65 εκατοστά πάχος που έχει οφείλονται στην οικοδόμηση της με ακατέργαστη πέτρα Τροόδους. Το δάπεδο καλύπτεται από τετραγωνισμένες πλάκες Κυπριακού μαρμάρου. Το Ιερό χωρίζεται από απλό ξύλινο τέμπλο, το οποίο φέρει 2 σειρές εικονισμάτων και είναι υπερυψωμένο κατά 1 σκαλοπάτι.

Η εκκλησία είναι πάντοτε ανοικτή και δέχεται πολλούς προσκυνητές κάθε μέρα.

Τοποθεσίες της Κύπρου - Μνημεία της Κύπρου - Μνημείο Σταυραετός του Μαχαιρά, Μαχαιράς, Λευκωσία

22 Φεβρουαρίου 1928. Στο Μεσαορίτικο χωριό Λύση, η γυναίκα του Πιερή Αυξεντίου, η Αντωνία, γέννησε το πρώτο της παιδί. Γέννησε έναν γιο ο οποίος έμελλε να συνδέσει το όνομα του με την Ελλάδα και την ελευθερία της Κύπρου. Η Αντωνία έδωσε στο παιδί της το όνομα "Γρηγόρης" και το βάπτισε στα νάματα της Ορθοδοξίας, μαθαίνοντας του να αγαπά την πατρίδα, την ελευθερία, το δίκιο.

Μεγαλώνοντας ο Γρηγόρης εντάσσεται στην Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών η οποία πολεμούσε τους Άγγλους κατακτητές επιζητώντας την Ένωση του νησιού με την Ελλάδα. Σε πολύ σύντομο χρόνο από την ένταξη του στην οργάνωση, κατάφερε με την εξυπνάδα του αλλά και με τις επιτυχίες που είχε στο πεδίο της μάχης να καταστεί υπαρχηγός της οργάνωσης.

Στην συνείδηση των Κυπρίων ο Γρηγόρης μετατρέπεται γρήγορα σε θρύλο και στην συνείδηση των Άγγλων κατακτητών, σε φόβητρο. Η μία επιτυχία διαδέχεται την άλλη και τα κατοχικά στρατεύματα δέχονται ατιμωτικές ήττες. Μπροστά στο φάσμα της παγκόσμιας γελοιοποίησης, οι Άγγλοι επικηρύσσουν τον Γρηγόρη με ένα πολύ μεγάλο ποσόν για εκεινη την εποχή. 5000 Αγγλικές λίρες θα έδιναν σε εκείνον που θα βοηθούσε τον Αγγλικό στρατό να τον συλλάβει.

Πολλοί ήταν εκείνοι που θέλοντας να πάρουν τις 5000 λίρες έδιναν πληροφορίες για την εκάστοτε θέση του Γρηγόρη, γι αυτό τον λόγο συνεχώς άλλαζε περιοχή, όνομα και κρησφύγετο.

Στον Πενταδάκτυλο, στην Μαδαρή, στην Παπούτσα και σε όλη την Πιτσιλιά τα ονόματα "Ζήδρος", "Ρήγας", "Αίαντας", "Άρης", "Μάστρος", "Ανταίος", "Ζώτος" αντιλαλούν μέχρι και σήμερα και φανερώνουν την παρουσία του Ήρωα.

Ο Γρηγόρης, με την βοήθεια των συντρόφων του κατάφερνε πάντα να ξεφεύγει από τις ενέδρες που η προδοσία τοποθετούσε μπροστά του, ρεζιλεύοντας τους κατακτητές.

Το χάραμα της 3ης Μαρτίου του 1957, μετά που κάποιος έδωσε την πληροφορία ότι ο Γρηγόρης βρισκόταν στα βουνά του Μαχαιρά, οι πλαγιές του Όρους που τον έκρυβε στα σπλάχνα του γέμισαν με πάνοπλους Άγγλους στρατιώτες οι οποίοι μεγαλόφωνα καλούσαν τον Ήρωα να παραδοθεί.

Εκτιμώντας την τραγική κατάσταση ο Γρηγόρης, έδιωξε του συντρόφους του παραμένοντας μόνος στο κρησφύγετο για να γράψει με το αίμα του την δική του ιστορία και σαν γνήσιος Έλληνας, σαν γνήσιο βλαστάρι της Ηρωωοτόκας Μάνας Μεσαορίας να βροντοφωνάξει για στερνή φορά πλέον εκείνο που οι πρόγονοι του, του άφησαν παρακαταθήκη.

"Μολών λαβέ" φώναξε στον κατακτητή καθώς οι παμφάγες φλόγες που άναψαν οι διώκτες, σκότωναν τα όνειρα του. Ο Γρηγόρης, Ήρωας πια και σαν ο Σταυραετός του Μαχαιρα πέρασε στην Αθανασία εκεί όπου τον περίμεναν οι πρόγονοι του για να τον δαφνοστεφανόσουν.

Στα πολύ πρόσφατα χρόνια, οι άνθρωποι θέλησαν να τιμήσουν τον Ήρωα κτίζοντας ένα μνημείο. Πήραν από τα σπλάχνα του Όρους του Μαχαιρά την πέτρα και έφτιαξαν μιαν Σπαρτιάτικη Ασπίδα. Στο κέντρο της σχημάτισαν το νεκρό και απανθρακωμένο σώμα του Γργηγόρη, ετσι ακριβώς όπως το αντίκρισαν την πρώτη εκείνη ώρα που οι φλόγες έπαψαν να καίνε τις σάρκες του.

Πάνω από το νεκρό σώμα του Ήρωα, η ψυχή του πλέον σαν ανθρωπόκορφος Αετός, σαν Σταυραετός, στέκει στην ψηλότερη βουνοκορφή προστατεύοντας το και υπενθυμίζοντας σε όλους εμάς τους νεότερους ότι ο αγών δεν έχει τελειώσει. Η πατρίδα δεν έχει ελευθερωθεί και πιο πολύ δεν έχει γευθεί την χαρά της Ένωσις.

Εκδρομικοί χώροι της Κύπρου - Εκδρομικός Χώρος Ξυσταρούδα - Κύκκος, Λευκωσία

Στα τέλη του 11ου μ.χ. αιώνα, στην κόχη που χωρίζει τα Όρη του Διός (Τρόοδος) από τα Όρη του Ακάμαντα (Τρίπυλος), ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Αλέξιος ο Κομνηνός, χρηματοδότησε την ίδρυση μοναστηριού το οποίο και προικοδότησε με τεράστια κτηματική περιουσία. Με την ολοκλήρωση του μοναστηριού, απέστειλε από την Κωνσταντινούπολη την Άγια εικόνα της Παναγίας που ζωγράφισε ο Απόστολος Λουκάς. Αργότερα τα Όρη πήραν την ονομασία "Τα Όρη του Κύκκου" και το μοναστήρι ονομάστηκε "Ιερά Μονή Παναγίας του Κύκκου".

Σε πολύ σύντομο χρόνο από την ίδρυση του είχε καταστεί σαν ένα από τα πιο σημαντικά προσκυνήματα για τους Χριστιανούς, όλων των χωρών και πιο πολύ για τους Ρώσους, των οποίων το ταξίδι προς τους Αγίους Τόπους ποτέ δεν τελείωνε αν δεν μετέβαιναν στον Κύκκο για να προσκυνήσουν την Αποστολική εικόνα της Παναγίας.

Το βασικό λιμάνι της Κύπρου τότες ήταν αυτό της Λάρνακας κάτι το οποίο δυσκόλευε πολύ τους προσκυνητές και μετέτρεπε το ταξίδι σε πραγματικό άθλο. Από την Λάρνακα οι ταξιδιώτες μετέβαιναν στην Λευκωσία μέσω της Αθηαίνου, από εκεί μέσω Κοκκινοτριμιθιάς στο Ξερό Μόρφου. Μέχρι εκεί ήταν το εύκολο μέρος του ταξιδιού.

Στην συνέχεια ανηφόριζαν ανάντη του ποταμού του Κάμπου μέχρι να φθάσουν στον Κάμπο της Τσακκίστρας, 5 χιλιόμετρα μακριά από το μοναστήρι. Αυτά τα 5 χιλιόμετρα ήταν ένα πολύ στενό μονοπάτι που στο μεγαλύτερο του μέρος ουσιαστικά "αιωρείτο" πάνω από κατακόρυφους γκρεμούς.

Πολλοί από τους προσκυνητές, βλέποντας την δυσκολία προσπέλασης των βουνών, γύριζαν πίσω χωρίς να μεταβούν στο μοναστήρι και δεν είναι λίγοι εκείνοι που έχασαν την ζωή τους στην προσπάθεια να ολοκληρώσουν το ταξίδι τους. Το μονοπάτι εκείνο ήταν η αιτία που τσακίζονταν οι προσπάθειες των προσκυνητών γι' αυτό και η περιοχή ονομάστηκε "Τσακκίστρα".

Πολύ αργότερα και όταν η Κύπρος πέρασε στα χέρια των Άγγλων, αυτοί, έστω και σαν κατακτητές δημιούργησαν δρόμους και έκτισαν γεφύρια. Προς το μοναστήρι του Κύκκου διανοίχτηκαν άλλοι δρόμοι από την περιοχή αυτή την φορά των χωριών της κοιλάδας της Μαραθάσας. Η διακίνηση των προσκυνητών γινόταν πλέον πιο γρήγορα και με μεγαλύτερη ασφάλεια. Παρόλα αυτά όμως, ένα ταξίδι προς τον Κύκκο γινόταν πάντοτε σε δύο μέρες.

Μετά την ανεξαρτησία του νησιού ο πρώτος πρόεδρος του, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, ο οποίος υπηρέτησε σαν μοναχός στο μοναστήρι του Κύκκου, προχώρησε στην διαπλάτυνση του δρόμου από την Λευκωσία μέχρι και το μοναστήρι, φυτεύοντας μάλιστα ένθεν και ένθεν από αυτόν ορθόκλωνα κυπαρίσσια.

Το ταξίδι σήμερα προς το μοναστήρι, αποτελεί μία όμορφη εκδρομή που δεν διαρκεί περισσότερο από 2 ώρες και κατά την διάρκεια της, υπάρχουν πολλά σημεία ενδιαφέροντος. Όπως εκκλησίες, μοναστήρια, μονοπάτια της φύσης, βρύσες, εκδρομικοί χώροι και σημεία θέας που σου επιτρέπουν να θαυμάσεις τα κακοτράχαλα αλλά πανέμορφα Όρη του Κύκκου με τις χίλιες κοιλάδες.

Δύο περίπου χιλιόμετρα μετά την συμβολή των δρόμων Ε912 και Ε911, συναντούμε τον εκδρομικό χώρο "Ξυσταρούδα". Πρόκειται για μικρό σχετικά χώρο ο οποίος μπορεί να φιλοξενήσει περί τα 250 άτομα και προσφέρει όλα όσα εκείνα θα χρειαστεί ο εκδρομέας, από ψησταριά έως ξύλινα παγκάκια, νερό και χώρους υγιεινής.

Βασικό είναι ότι είναι προσβάσιμος και από τους συνανθρώπους μας που η μοίρα τους καθήλωσε στα τροχοκαθίσματα παρέχοντας ειδικά διαρρυθμισμένα τραπέζια και χώρους υγιεινής.

Στον εκδρομικό χώρο έχει την αφετηρία του το μονοπάτι της φύσης "Ξυσταρούδα - Αγίασμα - Βασιλική". Πρόκειται για γραμμικό μονοπάτι μήκους 5 χιλιομέτρων και 875 μέτρων το οποίο μπορεί να μετατραπεί και σε γραμμικό αν από την περιοχή του Αγίου Βασιλείου, όπου είναι ο τερματισμός του, ακολουθηθεί ο δρόμος προς τα εμφιαλωτήρια νερού και από εκεί μέσω του ασφαλτοστρωμένου δρόμου γίνει επιστροφή στον εκδρομικό χώρο.

Εξωκλήσια της Κύπρου - Άγιος Κυριάκος, Κάτω Γειτονιά, Καλοπαναγιώτης, Λευκωσία

Ταξιδεύοντας στο χωριό Καλοπαναγιώτης και στην κοιλάδα Μαραθάσας, εκτός από την Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννη του Λαμπαδιστή, την εκκλησία της Παναγίας Θεοσκέπαστης, το Μεσαιωνικό γεφύρι και τις Ιαματικές Πηγές, θα μπορέσετε να επισκεφτείτε και ένα πολύ παλαιό, μικρό και πετρόκτιστο εκκλησάκι το οποίο είναι αφιερωμένο στον Άγιο Κυριάκο.

Το εκκλησάκι, κτισμένο ανάμεσα στα σπίτια της "κάτω γειτονιάς" του χωριού και στην δυτική όχθη του ποταμού Σέτραχου, δεσπόζει του φράγματος του Καλοπαναγιώτη και του μικρού χωριού "Οίκος Μαραθάσας" το οποίο, γραφικό και τυλιγμένο στο πράσινο, συντροφεύει το εκκλησάκι από την ανατολική όχθη του ποταμού.

Βρίσκεται εκεί κτισμένο με πέτρα της περιοχής από το 1722, σύμφωνα με ημερομηνία η οποία ευρίσκεται πάνω από τη βόρεια είσοδο. Είναι μονόκλιτος και επιμήκης Ναός ο οποίος φέρει δίρριχτη, ξύλινη, έντονα οξυκόρυφη και κεραμοσκεπή στέγη. Τα κεραμίδια είναι επίπεδα αγκιστρωτά. Φέρει δε 2 εισόδους, από μία στον βόρειο και νότιο τοίχο.

Εσωτερικά το δάπεδο είναι καλυμμένο με τετραγωνισμένους κεραμικούς οπτόπλινθους και το Ιερό χωρίζεται από ξύλινο τέμπλο. Στην εσωτερική τοιχοποιία, υπάρχουν έντονες ενδείξεις ότι καλυπτόταν με νωπογραφίες παλαιότερης εποχής από ότι αναφέρεται σαν ημερομηνία κτίσεως. Η αρχιτεκτονική του Ναού, οι διαστάσεις του αλλά και οι μετέπειτα μετατροπές και επιδιορθώσεις που έγιναν μετά από την καταστροφή του από τους Οθωμανούς, παραπέμπουν στην Φραγκοκρατία.

Η πρόσβαση προς το εκκλησάκι είναι πολύ εύκολη και θα σας χαρίσει όμορφες εικόνες από την κοιλάδα της Μαραθάσας, τον Οίκο και φυσικά από την κάτω γειτονιά του Καλοπαναγιώτη.

Το κλειδί του Ναού θα το βρείτε να κρέμεται στο ανώφλι της βόρειας εισόδου. Πριν φύγετε βεβαιωθείτε ότι έχετε κλείσει και τοποθετήσει το κλειδί στην θέση του για να το βρουν οι επόμενοι από εσάς.