Χωριά της Κύπρου - Τραχυπέδουλα, Κοιλάδα Διαρίζου, Πάφος

Ταξιδεύοντας προς την Πάφο από το χωριό Άγιος Νικόλαος και ακολουθώντας κατάντη τον ποταμό Διάριζο, αφού περάσετε μέσα από τους πολύ γνωστούς Βράχους των Χασαμπουλιών, θα συναντήσετε στην δεξιά όχθη της πανέμορφης κοιλάδας του ποταμού και στην κορυφή πολύ ψηλού λόφου, το χωριό Τραχυπέδουλα.

Το μέχρι πρότινος σχεδόν ερειπωμένο χωριό, τα τελευταία χρόνια και μετά από την έντονη δραστηριοποίηση των αποδήμων του, άρχισε να αποκτά ζωντάνια και προκοπή. Τα έντονα ανηφορικά - κατηφορικά δρομάκια του που στρώθηκαν με πέτρινες πλάκες, καταλήγουν σε πλατείες και πάρκα.

Στην είσοδο του χωριού δημιούργησαν το μοναδικό ίσως για το νησί "γεωλογικό μοντέλο" που αφορά ολόκληρη την περιοχή του Τροόδους την ίδια ώρα που σε ένα αρχαίο και ξεχασμένο για αιώνες μονοπάτι που κατέληγε στο χωριό Παναγιά, άρχισαν να ακούγονται και πάλι τα βήματα του ανθρώπου.

Η κύρια εκκλησία του χωριού, λαβωμένη από την πιο πρόσφατη ιστορία της, ορθώνεται στα θεμέλια αρχαίου και πετρόκτιστου Ναού, ο οποίος με εντολή του τότε Μητροπολίτη Πάφου και νυν Αρχιεπισκόπου Κύπρου, είχε κατεδαφιστεί εν μέσω της νυχτός, παρακάμπτοντας έτσι τις αντιδράσεις των κατοίκων, αφείνοντας στον χώρο μόνο την ξύλινη πόρτα που την σφάλιζε. Είναι δε αφιερωμένη στους Αγίους Χαράλαμπο και Προκόπιο.

Όσοι από εσάς θα ήθελαν να μάθουν για την ιστορία του χωριού, θα πρέπει να κατέβουν από την κορυφή του λόφου, να εγκαταλείψουν τα πανέμορφα στενά και λιθόστρωτα δρομάκια του και να βρεθούν στην βόρεια όχθη του ποταμού Διάριζου, για να δουν τους πρώτους οικιστές του να κτίζουν το πρώτο σπίτι του νέου οικισμού τους.

Να δει ανθρώπους, που προέρχονταν από διάφορους οικισμούς της Πελοποννήσου και της περιοχής του Όρους "Τραχύ", να κουβαλούν από την κοίτη του Διαρίζου πέτρες και λάσπη, για να κτίσουν τα σπίτια τους. Να δει πως έφτιαχναν τους πέτρινους λάκκους μέσα στους οποίους τοποθετούσαν το κυνήγι τους και το έψηναν για να το φάνε, ονομάζοντας το "κλέφτικο".

Να δει στην αρχή της Τουρκοκρατίας τους κατοίκους του οικισμού να σκορπίζουν στις γύρω ορεινές περιοχές, για να γλυτώσουν από το μένος και την καταστροφή που έφεραν μαζί τους οι Οθωμανοί κατακτητές.

Συνεχίζοντας την ιστορική περιδιάβαση στην Τραχυπέδουλα ο περιηγητής, θα δει στον 16ον αιώνα απογόνους των αρχαίων κατοίκων του χωριού να επιστρέφουν και κτίζουν στην κορυφή του λόφου αυτή τη φορά, νέο οικισμό. Για να μην ξεχάσουν την καταγωγή τους, συνέδεσαν τόσο όμορφα τον τόπο προέλευση τους με την μορφολογία του τόπου που τους φιλοξενούσε. Συνέδεσαν το Όρος "Τραχύ" με τις φυσικές "Πεζούλες" που σχημάτιζαν οι πλαγιές του λόφου, πάνω στον οποίο έκτισαν τον οικισμό τους. Έτσι γεννήθηκε η "Τραχυπέ(ζ)(δ)ουλα". Οι κάτοικοι της ασχολήθηκαν με την γεωργία και την κτηνοτροφία.

Στο έδαφος υπήρχαν όλα όσα εκείνα θα ήθελε ένα απαιτητικό αμπέλι όπως είναι το ξυνιστέρι, για να φυτρώσει και να καρπίσει, έτσι ασχολήθηκαν με την αμπελοκαλλιέργεια. Η Ελιά και η χαρουπιά βρήκαν στην Τραχυπέδουλα το έδαφος εκείνο που ήταν ιδανικό για να τις βοηθήσει να αποδώσουν καρπό και έτσι οι κάτοικοι φύτεψαν Ελιές και Χαρουπιές.

Οι άνθρωποι, μακριά από τα μονοπάτια που χρησιμοποιούσαν στην μετακίνηση τους οι Οθωμανοί κατακτητές, ζούσαν με ευμάρεια και προκοπή. Αυτό όμως δεν κράτησε για πολύ. Μεγάλος σεισμός στις αρχές του 19ου αιώνα, ισοπέδωσε πολλές περιοχές της επαρχίας Πάφου και ανάμεσα τους και τον οικισμό της Τραχυπέδουλας. Οι κάτοικοι του, συνηθισμένοι πια στις δυσκολίες, έκτισαν ξανά το χωριό τους για να ζήσουν σε ειρήνη και ευημερία μέχρι και τα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας.

Την δεκαετία του 1960, όπως σε όλα τα ορεινά χωριά του νησιού, έτσι και στην Τραχυπέδουλα, ξεκίνησε ένα πρωτόγνωρο φαινόμενο για την Κύπρο. Ένας νέος "κατακτητής" ερείπωνε και εξαφάνιζε από τον χάρτη τα χωριά και τους οικισμούς της. Ήταν η αστυφιλία. Σύντομα η Τραχυπέδουλα "άδειασε". Οι αμπελώνες ξεράθηκαν και η γης σκεπάστηκε από άγρια βλάστηση. Οι Ελιές αγρίεψαν και οι χαρουπιές έγιναν στάχτη για να ζεσταθούν κάποιοι άλλοι άνθρωποι στις πόλεις.

Τα σπίτια, χωρίς κατοίκους πια, άρχισαν να γκρεμίζονται μέχρι που τα παιδιά και τα εγγόνια εκείνων που τα είχαν εγκαταλείψει, οι απόδημοι....

Χωριά της Κύπρου - Φασούλα Πάφου, Πάφος

Μία από τις πιο όμορφες και συνάμα ιστορικές κοιλάδες του νησιού της Κύπρου, είναι η κοιλάδα του ποταμού Διάριζου ή όπως ονομαζόταν τα αρχαία χρόνια "ο Βάρβαρος ποταμός", γι' αυτό και από τα πρώτα χρόνια της παρουσίας του ανθρώπου στο νησί, αποτέλεσε μέρος για την διαμονή του και μέσον για την διατροφή του. Για τον σκοπό αυτό, έχουν κτιστεί κατά καιρούς δεκάδες οικισμοί σε όλη σχεδόν την απόσταση των 42 χιλιομέτρων που καλύπτει το νερό που κυλά στην κοίτη του.

Σήμερα υπάρχουν μόνο 14 χωριά και οικισμοί, κάποιοι από τους οποίους έχουν εγκαταλειφθεί από τους κατοίκους τους και στην πάροδο του χρόνου έχουν ερειπωθεί. Ανάμεσα στα χωριά που η ζωή εξακολουθεί να παράγει και να προοδεύει είναι και το πολύ μικρό χωριό Φασούλα, το οποίο κατοικείται από μερικές δεκάδες ανθρώπους.

Ο πολύ μικρός αριθμός των κατοίκων, οφείλεται στο γεγονός ότι μέχρι το 1975 το χωριό κατοικείτο από Τουρκοκύπριους οι οποίοι το εγκατέλειψαν και μετέβησαν στις βόρειες περιοχές του νησιού οι οποίες είχαν καταληφθεί από Τούρκικα στρατεύματα μετά την στρατιωτική εισβολή του 1974.

Πολύ σύντομα από τη μέρα που οι κάτοικοι εγκατέλειπαν το χωριό τους τα περισσότερα σπίτια κρίθηκαν ακατάλληλα για ανθρώπινη χρήση, αφού το μεγαλύτερο μέρος τους είχε καταρρεύσει. Στην προσπάθεια του κράτους της Κύπρου να διατηρήσει την πολύ γόνιμη γη του ποταμού σε καλλιεργήσιμη κατάσταση και να μην μετατραπεί σε χέρσα, εγκατέστησε στην περιοχή μικρόν αριθμό οικογενειών Ελληνοκυπρίων, κτίζοντας γι αυτούς πρόχειρα καταλύματα και εκκλησία την οποία αφιέρωσαν στους Άγιους Σαράντα.

Έκτισαν την εκκλησία σε μικρή απόσταση από το Μουσουλμανικό Τζαμί και ανάμεσα τους δημιούργησαν ένα μικρο πάρκο και ακριβώς στο κέντρο του τοποθέτησαν ένα ξύλινο κιόσκι. Τα πάντα είναι συμβολικά και χαρακτηρίζονται από την προσπάθεια εκείνων που τα δημιούργησαν, να δώσουν το μήνυμα της συμφιλίωσης και της αποδοχής της διαφορετικότητας, τόσο στην εθνότητα όσο και στην Θρησκεία.

Χαρακτηριστικό της πιο πάνω προσπάθειας είναι και το ύψος του καμπαναριού στην εκκλησία των Αγίων Σαράντα. Παρόλο που το μέγεθος του Ναού αλλά και το σχήμα του "απαιτούσε" ψηλότερο καμπαναριό, εντούτοις κρατήθηκε πιο χαμηλά από το ύψος του Μιναρέ που υπάρχει στο Τζαμί. Αυτό από μόνο του, αναγνωρίζει την κυριότητα του χώρου και του χωριού προς τους νόμιμους ιδιοκτήτες του που είναι Τουρκοκύπριοι.

Αλήθεια όμως ποια είναι η Φασούλα και ποια είναι η ιστορία της; Γιατί κτίστηκε στην περιοχή εκείνη και όχι κάπου αλλού; Γιατί ονομάστηκε "Φασούλα"; Για να τα μάθουμε όλα αυτά θα πρέπει να ταξιδέψουμε νοερά μέχρι εκείνη τη στιγμή που ο πρώτος θεμέλιος λίθος τοποθετήθηκε στην γης με σκοπό να κτιστεί το πρώτο σπίτι.

Ήταν το 1192, όταν η Κύπρος περνά στα χέρια των Φράγκων και η περιοχή της Πάφου όπου υπάρχουν οι εκβολές των ποταμών Χάποταμι, Διάριζος, Ξεροπόταμος, Τρομάρχης, Έζουσα και Λιμνάρα μετατρέπονται σε Φέουδα στα οποία δημιουργούνται τεράστιες φυτείες ζαχαροκάλαμου, ενώ παράλληλα οι κοιλάδες των ποταμών Διάριζου και Ξεροπόταμου χρησιμοποιούνται στην παραγωγή δημητριακών κυρίως σιταριού.

Για την επεξεργασία τόσο του ζαχαροκάλαμου αλλά και των σιτηρών κτίζονται δεκάδες νερόμυλοι τόσο στις παρόχθιες περιοχές όσο και σε άλλες που βρίσκονταν μακριά από τα ποτάμια αλλά υπήρχαν πλούσιες πηγές νερού, όπως ήταν οι πηγές του δάσους των Ορειτών.

Στην περιοχή του σημερινού χωριού Φασούλα, κτίζεται μικρός οικισμός από ομάδα απελεύθερων Κυπρίων που ασχολούνταν στην παραγωγή σιτηρών. Τον ονόμασαν "Φασούλα" αφού το μοναδικό εργαλείο που χρησιμοποιούσαν στον θερισμό ήταν η "φασούλα", όπως λέγεται στα Λατινικά το δρεπάνι. Ακόμη και σήμερα, σε πολλές περιοχές του νησιού, Πάφο, Λάρνακα και Αμμόχωστο, θα βρείτε ανθρώπους να ονομάζουν το δρεπάνι "Φασούλι".

Όταν το 1550 είχε διαφανεί ότι η Οθωμανική αυτοκρατορία έστρεφε την προσοχή της προς την Κύπρο με σκοπό να την καταβάλει, οι Φράγκοι εγκατέλειψαν το νησί αφείνοντας το ολόκληρο στους Ενετούς, οι οποίο ξεκίνησαν έναν αγώνα δρόμου καταστρέφοντας κάθε οχυρωματικό έργο που υπήρχε στο νησί καθώς και κάθε τι που θα μπορούσε να συμβάλει στην άνετη διαβίωση των Οθωμανών και ταυτόχρονα των ιδίων των Κυπρίων.

Καταστρέφονται τα κάστρα στον Πενταδάκτυλο, όλα τα παρατηρητήρια σε όλες τις παράκτιες περιοχές του νησιού καθώς και μεγάλος αριθμός μύλων ζαχάρεως και αλεύρου. Οι καλλιέργειες ζαχαροκάλαμου καίγονται.

Το 1570 οι Οθωμανοί επικρατούν πλήρως και χωρίς ουσιαστική αντίσταση από τους Ενετούς και επιδίδονται σε ένα όργιο σφαγών χωρίς καμιά διάκριση ανάμεσα στους Λατίνους και του ντόπιου πληθυσμού. Χιλιάδες άνθρωποι σφαγιάζονται και δεκάδες χιλιάδες άλλοι οδηγούνται στα σκλαβοπάζαρα.

Τα χωριά της κοιλάδας του Διάριζου, μαζί και η Φασούλα δέχονται την επίθεση και το μένος των Οθωμανών και οι όσοι από τους κατοίκους δεν σκοτώθηκαν είτε μετακινήθηκαν προς άλλες περιοχές του νησιού είτε οδηγήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα της Ανατολής. Σε κάποια χωριά της κοιλάδα εγκαθίστανται έποικοι από την Ανατολία οι οποίοι πλέον ασχολούνται κύρια με την παραγωγή βαμβακιού εκμεταλλευόμενοι την ευφορία της γης αλλά και τα πλούσια νερά του Διαρίζου.

Οι άνθρωποι που ζούσαν στην Φασούλα ευημερούσαν αδελφωμένοι ακόμη και όταν το νησί πέρασε στα χέρια της Αγγλίας. Ο μαρασμός και η εγκατάλειψη άρχισε να γίνεται πραγματικότητα μετά το 1974, όταν οι επεκτατικές βλέψεις της Τουρκίας την οδήγησαν σε εισβολή στο νησί και σε υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών ανάμεσα στις δύο κοινότητες το 1975.

Σήμερα, από αυτήν την ειρηνική και αδελφική συμβίωση των Ελλήνων και των Τούρκων του νησιού στην Φασούλα, εξαντλείται στην συνύπαρξη ενός Τζαμιού με έναν Ορθόδοξο Ναό.

Εκκλησία της Κύπρου - Ιερός Ναός Αγία Βαρβάρα, Αγία Βαρβάρα Πάφου, Πάφος

Στο χωριό Αγία Βαρβάρα, το οποίο βρίσκεται 6 χιλιόμετρα ανατολικά της πόλης της Πάφου, υπάρχουν 2 εκκλησίες που φέρουν το ίδιο όνομα με το χωριό γι' αυτό και είναι αφιερωμένες στην Αγία Βαρβάρα. Οι δύο εκκλησίες είναι κτισμένες βορειοδυτικά του παλαιού πυρήνα του χωριού και σε περιοχή που δεσπόζει της τεράστιας και εύφορης κοιλάδας που έχει σχηματίσει ο ποταμός Έζουσας, στο πέρασμα των εκατομμυρίων ετών της ύπαρξης του.

Ο παλαιότερος από τους δύο Ναούς έχει κτιστεί κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, γι' αυτό και αποτελεί μέχρι και σήμερα ένα πολύ απλό και ταπεινό οικοδόμημα. Λίγους μήνες πριν την Τούρκικη εισβολή στο νησί, ο Ναός καίγεται από Τουρκοκύπριο κάτοικο του χωριού, ο οποίος ανάμενε την φωτιά να ολοκληρώσει το καταστροφικό έργο της και στην συνέχεια φοβούμενος από την οργή της Αγίας, η οποία με θαυματουργό τρόπο προστάτεψε το τέμπλο με όλες τις εικόνες που βρισκόταν σε αυτό, ειδοποίησε τους Χριστιανούς κατοίκους. Αργότερα ο Ναός επιδιορθώθηκε και αντικαταστάθηκε η χωμάτινη στέγη του με μπετόν και προστέθηκε μικρού ύψους καμπαναριό. Στα χρόνια που ακολούθησαν η εκκλησία λειτούργησε και σαν κοιμητηριακός Ναός.

Στα τέλη του 1974, οι Οθωμανοί κάτοικοι του χωριού το εγκαταλείπουν κατόπιν εντολών από την Τουρκία και μεταβαίνουν για μόνιμη εγκατάσταση στις βόρειες περιοχές του νησιού που τελούν υπό την κατοχή της.

Το χωριό παραμένει με πολύ λίγους κατοίκους, οι οποίοι προσπαθούν να το διατηρήσουν σαν οντότητα και σαν κοινότητα. Το κράτος δημιουργεί κτίζοντας σε γη που ανήκει στην Αγία Βαρβάρα δύο βιομηχανικές περιοχές και αυτό μετατρέπεται σύντομα σε πόλο έλξης για νέα ζευγάρια τα οποία εγκαθίστανται μόνιμα στο χωριό.

Στα τέλη του 20 αιώνα ο αριθμός των κατοίκων αυξήθηκε τόσο, που κρίθηκε αναγκαίο να κτιστεί νέα εκκλησία. Αυτό γίνεται πραγματικότητα αρχές του 21ου αιώνα οπότε και οικοδομείται σε μικρή απόσταση ανατολικά της παλαιάς τρίκλιτη Βασιλική με τρούλο.

Πρόκειται για ένα πολύ όμορφο κτίσμα, για το οποίο περηφανεύονται (και δικαίως) όλοι οι κάτοικοι της Αγίας Βαρβάρας. Απ΄την περίβολο του Ναού, ο προσκυνητής μπορεί να παρατηρήσει μεγάλο μέρος της κοιλάδας του Έζουσα και να δει από κοντά τις τεράστιες φυτείες του ανθοφόρου φυτού "αλόη η γνήσια".

Εξωκλήσια της Κύπρου - Άγιος Μηνάς, Λάσα, Πάφος

Στο χωριό Λάσα ή Λάσια, το όνομα του οποίου μας παραπέμπει στα Ομηρικά χρόνια και το συναντούμε στην επαρχία Πάφου, υπάρχει ξωκλήσι αφιερωμένο στον Άγιο Μηνά. Βρίσκεται κτισμένο στα γεωγραφικά όρια των χωριών, Λάσα, Δρύμου και Σίμου.

Πρόκειται για μονόκλιτο Ναό, ο οποίος έχει οικοδομηθεί το 1974 με την προσωπική μέριμνα της οικογένειας του Νεόφυτου Ιερέως, ο οποίος κατάγεται από το χωριό Λάσα. Είναι κτισμένος με ασβεστολιθικές και ακατέργαστες πέτρες και σκεπάζεται από δίρριχτη, οξυκόρυφη, ξύλινη και κεραμοσκεπή στέγη. Τα κεραμίδια είναι επίπεδα, Γαλλικού τύπου.

Φέρει 2 εισόδους, από μία στον δυτικό και νότιο τοίχο και οι οποίες κλείνουν με δίφυλλες και ξύλινες πόρτες. Φέρει επίσης 2 παράθυρα φωτισμού, 1 στον βόρειο τοίχο και ένα στο κέντρο του ημικυκλικού ανατολικού τοίχου που σχηματίζει εσωτερικά την αψίδα του Ιερού.

Η τοιχοποιία τόσο εξωτερικά όσο και εσωτερικά δεν έχει καλυφθεί με ασβεστοκονίαμα και ούτε έχει ασπριστεί. Το δάπεδο καλύπτεται από τετραγωνισμένους και εργοστασιακά κατασκευασμένους οπτόπλινθους. Το Ιερό χωρίζεται από απλό και ξύλινο τέμπλο στο οποίο υπάρχουν 2 είσοδοι και φέρει 2 σειρές εικονισμάτων.

Η απλότητα του Ναού, η παράξενη και γλυκιά ησυχία που καλύπτει ολόκληρη την περιοχή μέχρι και την κοιλάδα του ποταμού "Σταυρός της Ψώκας" και η ανεμπόδιστη θέαση της, μετατρέπει το προσκύνημα μας σε μοναδική εμπειρία.

Εκκλησία της Κύπρου - Εκκλησία Χρυσοσωτήρος, Δρύμου, Πάφος

Στο χωριό Δρύμου, το οποίο συναντάμε στην επαρχία Πάφου, εκτός από τα εξωκλήσια του Αγίου Γεωργίου, Αρχαγγέλου Μιχαήλ και Παναγίας Φανερωμένης, υπάρχει και η εκκλησία του Χρυσοσωτήρος η οποία είναι κτισμένη σε τοποθεσία που βρίσκεται ανάμεσα στις δύο βουνοκορφές, στις πλαγιές των οποίων είναι κτισμένο το χωριό.

Πρόκειται για κτίσμα των αρχών του 20ου αιώνα και το οποίο αποτελεί σχεδόν πλήρη αντικατάσταση παλαιότερου Ναού που υπήρχε εκεί από τον 16ον αιώνα. Ο αρχαίος ναός ήταν κτισμένος στα ερείπια Ελληνιστικού Ιερού το οποίο ήταν αφιερωμένο στον Απόλλωνα Υλάτη. Έφερε σχήμα μονόκλιτης Βασιλικής η οποία καλυπτόταν από δίρριχτη και οξυκόρυφη κεραμοσκεπή στέγη. Ήταν δε Γοτθικού ρυθμού.

Στις αρχές του 20ου αιώνα, ο Ναός ουσιαστικά "ξηλώνεται" και στην θέση του κτίζεται νέος και πιο μεγάλος. Φέρει σχήμα δίκλιτης Βασιλικής. Εξωτερικά, το κάθε κλίτος σκεπάζεται από δίρριχτη, οξυκόρυφη και κεραμοσκεπή στέγη. Εσωτερικά τα δύο κλίτη σχηματίζουν οξυκόρυφα σταυροθόλια, προσδίδοντας στο Ναό Γοτθικό ρυθμό.

Ολόκληρη η τοιχοποιία είναι κτισμένη με πέτρα της περιοχής, εκτός από το καμπαναριό το οποίο είναι κτισμένο με ασβεστολιθικούς κύβους οι οποίοι έχουν μεταφερθεί από παράλια περιοχή της Πάφου. Φέρει δε περίτεχνα σκαλίσματα.

Στην δυτική περίβολο του Ναού, υπάρχουν τα βασικά μέρη αρχαίου ελιόμυλου, ο οποίος ήταν ιδιοκτησία της εκκλησίας, όπως ιδιοκτησία της εκκλησίας ήταν και τα περισσότερα λιόδεντρα, τα οποία ενοικίαζαν οι κάτοικοι του χωριού, μιας και δεν είχαν δικά τους.

Ο Ναός του Χρυσοσωτήρος στην Δρύμου, αποτελεί ένα χαρακτηριστικό δείγμα μετατροπής μονόκλιτης Βασιλικής σε δίκλιτη. Τα σημάδια της επέκτασης και μετατροπής της είναι τόσο έντονα που δεν χρειάζονται και πολλές γνώσεις ναοδομίας για να εξαχθούν τα ασφαλή συμπεράσματα.

Χωριά της Κύπρου - Δρύμου, Πάφος

Ήταν το 1500 π.χ. περίπου όταν οι Αχαιοί κατάφεραν να αλώσουν την Τροία και να την κουρέψουν μετά από πολιορκία που κράτησε 10 ολόκληρα χρόνια. Οι πορθητές, αφού ήπιαν και μέθυσαν από το κρασί της νίκης, επιβιβάστηκαν στα πλοία τους με σκοπό να γυρίσουν στις πόλεις βασίλεια τους.

Στην επιστροφή κάποιοι έχασαν τον δρόμο και περιπλανιόνταν στην Μεσόγειο για περισσότερο χρόνο από όσο κράτησε η πολιορκία της Τροίας. Κάποιοι άλλοι, χάθηκαν στα σκοτεινά νερά του Αιγαίου αφού τους είχαν καταραστεί οι Θεοί. Κάποιοι άλλοι, φθάνοντας στην πατρίδα τους, διαπίστωσαν πως ο πολιτισμός τους είχε καταρρεύσει και στράφηκαν προς αναζήτηση άλλης πατρίδας.

Από ολόκληρη την Αρκαδία, χιλιάδες έποικοι, στράφηκαν προς τα νησιά της Μεσογείου και κάποιοι από αυτούς κατάφεραν να φθάσουν μέχρι τα μακρινά παράλια της Κύπρου και εκεί έκτισαν νέες πόλεις και νέα βασίλεια.

Οι Αρκάδες, φθάνοντας στην Κύπρο, έφεραν μαζί τους εκτός από τον πολιτισμό τους και τους Θεούς τους, τους οποίους πλαισίωσαν με την Κύπριδα Θεά της ομορφιάς και του Έρωτα, την Αφροδίτη. Γι αυτούς έκτισαν Ιερά, Ναούς και Στάδια.

Πολύ σύντομα, στην Δασόεσσα Κύπρο λατρεύτηκε πολύ ο Θεός Απόλλων ο Υλάτης. Προς τιμήν του, σε ολόκληρη τη Κύπρο κτίστηκαν πολλοί Ναοί και Ιερά. Ανάμεσα τους και αυτό που υπήρχε στο σημερινό χωριό της επαρχίας Πάφου, την Δρύμου, το οποίο εκείνη την εποχή αποτελούσε ένα πολύ πυκνό και με πανύψηλα δέντρα δάσος, μέσα από το οποίο πήγαζαν πολλά νερά.

Η Δρύμου, κτισμένη στις κορυφές δύο δίδυμων και με κατακόρυφες πλαγιές λόφων, απολαμβάνει μέχρι και σήμερα την πανέμορφη θέα που της χαρίζει η Κυπριακή τοπική φύση, με τα τόσο παράξενα μα συνάμα πανέμορφα γεωμορφολογικά μοτίβα.

Το χωριό μέχρι το 1960, αποτελούσε μίαν ανθηρά και ευημερούσα κοινότητα. Μετά την ανεξαρτησία του νησιού από τους Άγγλους κατακτητές, ένα παράξενο και πρωτόγνωρο για την Κύπρο φαινόμενο έκανε την εμφάνιση του. Η αστυφιλία. Οι Κύπριοι, με τον αέρα του ελεύθερου ανθρώπου πλέον, συνωθούνται στις πόλεις με σκοπό να δώσουν στα παιδιά τους μία καλύτερη ζωή από αυτήν που οι ίδιοι είχαν ζήσει. Αυτό όμως είχε σαν αποτέλεσμα τα χωριά να ερημώσουν και στην πάροδο του χρόνου να ερειπώσουν.

Την χαριστική βολή όμως στα χωριά της Κύπρου, την είχε δώσει λίγα χρόνια μετά το 1974 η τότε απόφαση της Κυβέρνησης του τόπου για εκρίζωση των αμπελώνων, έναντι αδρής αποζημίωσης. Χιλιάδες εκτάρια μέσα σε λίγα χρόνια έχασαν τους αμπελώνες τους και οι πλαγιές των βουνών μετατράπηκαν σε κρανίου τόπο. Η Δρύμου δέχθηκε μεγάλο πλήγμα και οι κάτοικοι της περιορίστηκαν σε 5-6 δεκάδες ηλικιωμένους ανθρώπους, οι οποίοι, με νύχια και με δόντια κράτησαν την γην των πατέρων τους ζωντανή, περιμένοντας τον τροχό να κυλήσει.

Γι αυτό τον σκοπό, έκτισαν εκκλησία, ξωκλήσια, μνημεία πεσόντων. Δημιούργησαν πλακόστρωτες πλατείες, εξωραΐζοντας και ντύνοντας με πέτρα τις φυσικές βρύσες και την δεξαμενή του παλιού υδραγωγείου. Χάραξαν μονοπάτια της φύσης, για να φέρουν πιο κοντά τους επισκέπτες με το περιβάλλον του χωριού τους, αναρτώντας ταυτόχρονα πληροφοριακές πινακίδες για κάθε ένα είδος φυτού και δέντρου.

Όταν επισκεφτείς την Δρύμου, μην περιοριστείς μόνο σε αυτά που έχει να σου δείξει και να σου δώσει και τα οποία είναι πολλά. Μίλα με τους ανθρώπους, οι οποίοι θα σε σκλαβώσουν από τη πρώτη στιγμή της επαφής σας. Άνθρωποι, με το χαμόγελο στα χείλη θα σε υποδεχθούν και θα σε φιλέψουν με την πατροπαράδοτη Ελληνική φιλοξενία. Άνθρωποι, που σαν Έλληνες, όταν η πατρίδα τους χρειάστηκε έδωσαν ότι καλύτερο είχαν για να την υπερασπιστούν πρώτα απ τον φασισμό και μετά από τον Τούρκο εισβολέα.

Όταν επισκεφτείς την Δρύμου, στάσου για λίγο μπροστά στο μνημείο Ηρώων της κοινότητας και απότισε φόρο τιμής στα 4 νεαρά παλληκάρια που έδωσαν χαλάλι την ζωή τους, στην Ελευθερία και την Δημοκρατία. Στάσου για λίγο μπροστά στις 4 προτομές που φτιάχτηκαν με το μέταλλο που η Κύπριδα Γη δώρισε τόσο απλόχερα στους ανθρώπους της, τον Χαλκό. Στάσου για λίγο και διάβασε τα 4 ονόματα που αναγράφονται στις πέτρινες στήλες που στηρίζουν τις προτομές και γνώριζε πως η Δρύμου, έδωσε ότι πολυτιμότερο είχε, την ζωή των παιδιών της, για την δική σου ελευθερία.

Μοναστήρια της Κύπρου - Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου, Φιλούσα Κελοκεδάρων, Πάφος

Ταξιδεύοντας στο χωριό της Πάφου την Φιλούσα Κελοκεδάρων, εκτός από την Μεσαιωνική εκκλησία της Αγίας Μαρίνας, θα μπορέσετε να επισκεφτείτε και το Καθολικό του άλλοτε Μοναστηριού του Αγίου Νικολάου ή όπως το αποκαλούν οι κάτοικοι των γύρω χωριών, το Άη Νικολούι.

Το Μοναστήρι κτίζεται στις αρχές του 11ου αιώνα και προικοδοτείται από τον Αυτοκράτορα του Βυζαντίου με μεγάλη αρόσιμη γεωργική έκταση, κάτι το οποίο αποτέλεσε πόλο έλξης πολλών ανθρώπων οι οποίοι έκτισαν γύρω από αυτό διάφορους οικισμούς, όπου ανάμεσα τους ήταν και η Φιλούσα.

Όταν οι Φράγκοι αγόρασαν το νησί από τον Ριχάρδο τον Λεοντόκαρδο το 1192, το Μοναστήρι αλλά και όλη η περιουσία του, μέσα από το καταχθόνιο σχέδιο που εφάρμοσαν στο νησί οι Φράγκοι για εξαφάνιση της Ορθόδοξης εκκλησίας, μεταφέρεται στην ιδιοκτησία της δυτικής η οποία εν είδη φεουδάρχη την μισθώνει στους Λατίνους και στους ελεύθερους καλλιεργητές που είχαν εν τω μεταξύ μεταφερθεί από περιοχές της Παλαιστίνης και της Συρίας.

Στα χρόνια που ακολούθησαν την Φραγκοκρατία, το νησί περιήλθε στην κατοχή των Οθωμανών Τούρκων, οι οποίοι εφάρμοσαν ένα διαφορετικό από τους Φράγκους θρησκευτικό δίκαιο, επιστρέφοντας στην εκκλησία της Κύπρου τις χαμένες περιουσίες της και ταυτόχρονα επέτρεπαν στους Χριστιανούς να οικοδομούν Ναούς και μοναστήρια, με μόνο περιορισμό το καμπαναριό να μην είναι πιο ψηλό από το ύψος του τοπικού Μιναρέ.

Το Μοναστήρι του Αγίου Νικολάου, εξακολουθεί καθ' όλη την διάρκεια της Τουρκοκρατίας, να λειτουργεί σαν μοναστική κοινότητα, βοηθώντας παράλληλα τους κατοίκους των χωριών της περιοχής να επιβιώσουν από τις εξαντλητικές φορολογίες που επέβαλλε ο εκάστοτε Βεζίρης ή διοικητής του νησιού.

Η πρακτική που εφαρμοζόταν τότες από όλα τα Μοναστήρια ήταν η παραχώρηση στους κατοίκους του νησιού γεωργικά τεμάχια (κλήρους). Οι χωρικοί δούλευαν σε αυτούς του κλήρους δωρεάν και ότι παρήγαν ανήκε στο Μοναστήρι. Το Μοναστήρι με τη σειρά του, αναλάμβανε την διατροφή, την στέγαση και την μόρφωση του πληθυσμού. Με αυτό τον τρόπο, μιας και τα Μοναστήρια εξαιρούνταν από την φορολογία προς τον Σουλτάνο, πολύ λίγοι πλήρωναν φόρους, αναγκάζοντας έτσι τους Οθωμανούς κατακτητές να αλλάζουν, χωρίς επιτυχία όμως, συχνά - πυκνά το σύστημα διοίκησης του νησιού.

Όταν είχε διαφανεί ότι η Οθωμανική αυτοκρατορία βρισκόταν στο οικονομικό τέλος της, ο Σουλτάνος επέβαλε σε μια ύστατη προσπάθεια να εξοντώσει τον Λαό της Κύπρου, τρομερά εξαντλητικές φορολογίες ακόμη και στα Μοναστήρια, τα οποία άρχισαν ταυτόχρονα να δέχονται καθημερινές επιθέσεις από τους στρατιώτες του.

Σε αυτή την χρονική διάρκεια, πολλά Μοναστήρια του νησιού καταστράφηκαν εξολοκλήρου και χάθηκαν μαζί με τους Μοναχούς που τα στελέχωναν. Πολλά άλλα εγκαταλείφθηκαν από τους ένοικους τους, οι οποίοι μετοίκησαν αλλού για να γλυτώσουν από τις σφαγές.

Ανάμεσα στους δεύτερους ήταν και οι Μοναχοί του Αγίου Νικολάου, οι οποίοι μεταφέροντας μαζί τους πανάρχαιες εικόνες από το Καθολικό τους, μετέβησαν για ασφάλεια στην Μονή Κύκκου. Το Μοναστήρι δέχεται την μανία των Οθωμανών κατοίκων γειτονικών χωριών, ερημώνονται και καταστρέφονται εξολοκλήρου τα κελιά των Μοναχών καθώς και όλα τα βοηθητικά κτήρια. Από την καταστροφή έμεινε όρθιο μόνο το Καθολικό του Αγίου Νικολάου, το οποίο "έφθασε" στις μέρες μας σχεδόν όπως το έκτισαν οι Βυζαντινοί τον 11ον αιώνα.

Σήμερα το εκκλησάκι, βρίσκεται κτισμένο στα 950 μέτρα δυτικά του χωριού της Φιλούσας Κελοκεδάρων και ανάμεσα σε μεγάλους αμπελώνες και πανάρχαιους ελαιώνες. Έχει σχήμα ορθογώνιας Βασιλικής η οποία καλύπτεται από δίρριχτη, έντονα οξυκόρυφη, κεραμοσκεπή και ξύλινη στέγη. Τα κεραμίδια είναι επίπεδου τύπου και αγκιστρωτά και ίσως να αποτελούν τα πρώτα που τοποθετήθηκαν στην στέγη εκτός από τους καβάλους, οι οποίοι έχουν κατασκευαστεί πολύ μεταγενέστερα και αντικατάστησαν τους αρχικούς ίσως λόγω φθοράς.

Το εσωτερικό δάπεδο είναι καλυμμένο με ακανόνιστες πέτρινες πλάκες των οποίων η επάνω όψη είναι λειασμένη εκ του φυσικού. Οι 2 είσοδοι κλείνουν με ξύλινες και ευθυτενείς πόρτες, οι οποίες λόγω των χρόνων έχουν δημιουργήσει ανάμεσα στις σανίδες που τις αποτελούν, μεγάλα κενά. Μεγάλο θαυμασμό προκαλούν τα Βυζαντινά σιδερένια χερούλια τους που φέρουν πανέμορφο διάκοσμο. Η κόχη του Ιερού σχηματίζεται μόνο εσωτερικά του Ναού και χωρίζεται από πολύ παλαιό και πολύ απλό ξύλινο τέμπλο.

Το εκκλησάκι είναι πάντοτε ανοικτό και η πρόσβαση προς αυτό είναι πολύ εύκολη. Αν θα το επισκεφτείτε βεβαιωθείτε ότι φεύγοντας δεν έχετε αφήσει κεριά αναμμένα και ότι έχετε κλείσει καλά την πόρτα.

Χωριά της Κύπρου - Φιλούσα Κελοκεδάρων, Κοιλάδα Διαρίζου, Πάφος

Ήταν κοντά στο τέλος του 10ου μ.χ. αιώνα, που ο Βυζαντινός Αυτοκράτορας Βασίλειος Β ο Βουλγαροκτόνος, αποφάσιζε να βοηθήσει την αυτοκέφαλη εκκλησία της Κύπρου, επιτρέποντας την ίδρυση Μοναστηριών τα οποία και προικοδότησε με τεράστιους γεωργικούς κλήρους.

Στους 2 επόμενους αιώνες, βλέπουμε στο νησί της Κύπρου να ιδρύονται δεκάδες Μοναστήρια. Στην στενή λωρίδα γης που χωρίζει την κοιλάδα του ποταμού Διαρίζου με αυτήν του ποταμού Ξερού, ιδρύονται 8 τέτοιες Μονές. Ανάμεσα τους και η Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου, η οποία ανήκει στο σημερινό χωριό Φιλούσα Κελοκεδάρων, το οποίο ξεκίνησε την ιστορία του σαν μικρός γεωργοκτηνοτροφικός οικισμός και η ύπαρξη του ήταν άμεσα συνδεδεμένη με την Ιερά Μονή.

Στα χρόνια της Φραγκοκρατίας που διαδέχθηκε τους Βυζαντινούς, το μοναστήρι και η περιουσία του μεταφέρονται στην εκκλησία των Δυτικών και ο οικισμός εντάσσεται στο φέουδο των Κεδάρων και κατοικείται πλέον από ελεύθερους καλλιεργητές γης.

Στην κοιλάδα του ποταμού Διαρίζου, κτίζονται πολλά νέα χωριά και σε αυτά μεταφέρονται Λατίνοι από την τότε Συρία και την Παλαιστίνη. Τους χαρίζονται μεγάλες εκτάσεις εύφορης γης, σαν αντιστάθμισμα για τις περιουσίες που είχαν χάσει στις χώρες τους λόγω των Σταυροφοριών.

Στον μικρό μοναστηριακό οικισμό, κτίζεται εκκλησία η οποία αφιερώνεται στην Αγία Μαρίνα για να καλύψει τις θρησκευτικές ανάγκες των κατοίκων του, μιας και η είσοδος στο Μοναστήρι πλέον δεν επιτρέπεται σε αυτούς.

Με την πάροδο του χρόνου και ζώντας οι κάτοικοι της περιοχής σε σχετική ειρήνη και ευημερία, ο οικισμός μεγάλωσε και μετατράπηκε σε σπουδαίο αμπελουργικό και ελαιοπαραγωγικό κέντρο. Τεράστιες εκτάσεις των ήπιων πλαγιών της κοιλάδας μετατρέπονται σε αμπελώνες και ελαιώνες.

Για την δημιουργία αυτών των αρόσιμων γεωργικών εκτάσεων χρειάστηκε να αποψιλωθούν πρώτα από τα πανύψηλα και ευθυτενή Κυπριακά Κέδρα ολόκληρη η περιοχή των χωριών Φιλούσα, Κέδαρα και Πραιτωρίου. Για την μεταφορά αυτής όλης της ξυλείας προς το λιμάνι της Πάφου χρειάστηκε να γεφυρωθεί ο Διάριζος 2 φορές στην περιοχή Τζιελεφού και αυτό γιατί το πρώτο γεφύρι κατέρρευσε μόλις είχε ολοκληρωθεί.

Στα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας, πολλά από τα χωριά της κοιλάδας του Διαρίζου καταστρέφονται από την μανία του Οθωμανού Σουλτάνου και οι Λατίνοι κάτοικοι τους είτε εξοντώνονται είτε μεταφέρονται σε άλλες περιοχές. Οι κάτοικοι κάποιων άλλων χωριών, στην προσπάθεια τους να προστατέψουν την ζωή τους και τις περιουσίες τους, ασπάζονται το Ισλάμ και μετατρέπονται σε κρυπτοχριστιανούς, τους γνωστούς Λινοβάμβακους.

Η ζωή στα χωριά της κοιλάδας που δεν ασπάστηκαν το Ισλάμ και κατοικούνταν κυρίως από Ορθόδοξους Χριστιανούς, μετατρέπεται σε κόλαση. Οι κάτοικοι τους δέχονται καθημερινά τις επιθέσεις των Βερβέρων πειρατών τους οποίους ενεθάρρυναν προς αυτό οι Οθωμανοί.

Στο μέσο του 18ου μ.χ. αιώνα, Λατίνος κάτοικος του Μοναστηριακού οικισμού, ο οποίος είχε ασπαστεί την Ορθόδοξη πίστη, φιλοτέχνησε μίαν εικόνα της Παναγίας της Γλυκοφιλούσας, την οποία και χάρισε στον Ιερό Ναό της Αγίας Μαρίνας. Από αυτήν την εικόνα, πήρε ο οικισμός το νέο του όνομα και ονομάστηκε "Φιλούσα" και για να ξεχωρίζει από το άλλο χωριό της Πάφου που φέρει το ίδιο όνομα, ονομάστηκε "Φιλούσα Κελοκεδάρων".

Στις αρχές του 19ου αιώνα, είχε αρχίσει να διαφαίνεται η οικονομική και η στρατιωτική παρακμή της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, γεγονός που ώθησε τον Σουλτάνο να επιβάλει δυσβάσταχτα μεγάλες φορολογίες τόσο στους κατοίκους του νησιού, όσο και στα Μοναστήρια και παράλληλα ξεκίνησε μία συνειδητή καταστροφή, τόσο των χωριών όσο και των θρησκευτικών μνημείων που ανήκαν στους Ορθόδοξους κατοίκους.

Όλα τα Μοναστήρια της Κοιλάδας του Διαρίζουν εγκαταλείπονται συνειδητά από τους μοναχούς τους στην προσπάθεια τους να σώσουν την ζωή τους και στην συνέχεια καταστρέφονται από την μανία των Οθωμανών.

Με την έλευση των Άγγλων στο νησί, που έγινε στα τέλη του 19ου αιώνα, η Φιλούσα ανακτά την παλιά της αίγλη και μετατρέπεται ξανά σε σπουδαίο αμπελουργικό και οινοπαραγωγικό κέντρο. Ξεχερσώνονται μεγάλες εκτάσεις από την άγρια βλάστηση και φυτεύονται νέοι αμπελώνες. Το χωριό προσελκύει νέους κατοίκους και μεγαλώνει σαν κοινότητα.

Το 1960 και η ανεξαρτησία του νησιού, βρίσκει το χωριό να μαστίζεται από την αστυφιλία. Οι νέοι φεύγουν για τις πόλεις προς αναζήτηση καλύτερων συνθηκών διαβίωσης.

Το 1974 η Τουρκία με πρόσχημα την προστασία των Οθωμανών κατοίκων του νησιού, προχώρησε σε στρατιωτική εισβολή που είχε σαν αποτέλεσμα, 200 χιλιάδες άνθρωποι να ξεριζωθούν και κάποιες άλλες χιλιάδες να σκοτωθούν. Ανάμεσα στους δεύτερους και ένας κάτοικος του μικρού χωριού Φιλούσας Κελοκεδάρων, ο Ιωάννου Ιωάννης του Κώστα, ο οποίος έδωσε την ζωή του υπερασπιζόμενος την Πατρίδα του, στην περιοχή Αγίου Παύλου Λευκωσίας υπηρετώντας σαν έφεδρος στρατιώτης.

Τα χρόνια που ακολούθησαν το 1974, στάθηκαν ιδιαίτερα σκληρά, τόσο για την Φιλούσα όσο και για όλα τα χωριά της Κύπρου. Στα 5 χρόνια της προεδρίας του κ. Γιώργου Βασιλείου καθώς και στα 10 χρόνια της προεδρίας του μ. Γλαύκου Κληρίδη, χιλιάδες εκτάρια γης που καλύπτονταν από αμπελώνες, μανταρινιές, πορτοκαλιές και λεμονιές, επιδοτούνται με πολύ ψηλά χρηματικά ποσά για να εκριζωθούν. Μέσα σε λίγο χρόνο, οι πλαγιές των κακοτράχαλων βουνών της Κύπρου, από χρυσοπράσινες μετατράπηκαν σε κρανίου τόπο και τα χωριά μας μαράζωσαν. Μαζί τους μαράζωσαν και οι άνθρωποι σαν σήκωναν στα χέρια τα λίγα υπάρχοντα τους, ψάχνοντας πλέον τα χνάρια των παιδιών τους στις πόλεις.

Στην Φιλούσα, παρά τις σκληρές και δύσκολες συνθήκες διαβίωσης παρέμειναν 30 όλοι κι΄όλοι άνθρωποι, συνταξιούχοι οι περισσότεροι, να το προσέχουν, να το περιποιούνται, να οργώνουν και να τρυγούν τους νέους αμπελώνες τους... να το κρατούν στην ζωή. Σε αυτή την προσπάθεια τους, δεν λάθεψαν.

Ο περιβάλλον χώρος του χωριού πρασίνισε και πάλι και στην είσοδο του έκτισαν μνημείο για να τιμήσουν τον Ήρωα τους. Διόρθωσαν την εκκλησία της Αγίας Μαρίνας και εξωράισαν την γύρω περιοχή. Ξήλωσαν την άσφαλτο και έστρωσαν τα στενά δρομάκια του χωριού τους με πέτρα. Βρήκαν τον χώρο και δημιούργησαν παιδικό και κοινοτικό πάρκο. Έφτιαξαν βρύσες μέσα σε πλακόστρωτες πλατείες. Έκτισαν νέα σπίτια, χωρίς να αλλάξουν τον παραδοσιακό χαρακτήρα του χωριού τους, δείχνοντας έτσι στους νεότερους πως ο άνθρωπος μπορεί και θα πρέπει να επιστρέψει στις ρίζες του.

Αυτοί είναι οι Άνθρωποι και αυτό είναι το χωριό της Φιλούσας Κελοκεδάρων. Μία μικρή, όμορφη και πολύχρωμη πινελιά πάνω στον πράσινο καμβά της κοιλάδας του Διαρίζου.

Εκκλησία της Κύπρου - Αγία Μαρίνα, Φιλούσα Κελοκεδάρων, Πάφος

Στο χωριό Φιλούσα Κελοκεδάρων που ανήκει στην επαρχία Πάφου και το συναντούμε στην ανατολική όχθη του ποταμού Διαρίζου, υπάρχει εκκλησία η οποία είναι αφιερωμένη στην αγαπημένη Αγία των Κυπρίων, την Αγία Μαρίνα.

Πρόκειται για Ναό ο οποίος έχει οικοδομηθεί στα τέλη του 12ου αιώνα, για να καλύψει τις θρησκευτικές ανάγκες των ελεύθερων καλλιεργητών γης, στο Φράγκικο φέουδο που δημιουργήθηκε μετά την κατάληψη του νησιού από τους Σταυροφόρους, το 1191.

Είναι κτισμένος με άσπρη πέτρα της περιοχής, είναι μονόκλιτος και σκεπάζεται από δίρριχτη, ξύλινη και πολύ έντονα οξυκόρυφη και κεραμοσκεπή στέγη. Τα κεραμίδια είναι επίπεδου τύπου και αγκιστρωτά. Φαίνεται δε να αποτελούν μεταγενέστερη προσθήκη σε περίοδο εκτεταμένων επιδιορθώσεων που έγιναν στη ξυλόστεγη οροφή και στο εσωτερικό του ναού. Οι επιδιορθώσεις ήταν αναγκαίες αφού ο Ναός είχε καταστραφεί από τους Οθωμανούς στα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

Το καμπαναριό ορθώνεται στην γωνία που σχηματίζουν μεταξύ τους ο ανατολικός και ο νότιος τοίχος. Είναι κτισμένο με πελεκημένους ασβεστολιθικούς κύβους πάνω στους οποίους υπάρχουν σκαλισμένα θρησκευτικά σύμβολα και μορφές. Φέρει δε μία καμπάνα.

Στο Ναό φυλάσσονται πιστά αντίγραφα πολύ παλαιών εικόνων μεταξύ των οποίων και εκείνο της Παναγίας της Γλυκοφιλούσας ή Φιλουσιώτισσας. Από αυτό το προσωνύμιο της Παναγίας, πήρε και το χωριό το όνομα του.

Αν επισκεφτείτε την Φιλούσα και τον ναό της Αγίας Μαρίνας, στην νότια είσοδο θα βρείτε σε ποιον θα πρέπει να τηλεφωνήσετε για να σας ανοίξει.

Τοποθεσίες της Κύπρου - Παραλία, Θαλασσινές Σπηλιές, Πέγεια, Πάφος

Στο νοτιοανατολικότερο άκρο της Μεσογείου, πριν 90 εκατομμύρια χρόνια, γεννιόταν μια Θεά. Γεννιόταν η Αφροδίτη. Μαζί της "γεννιόταν" και ένα νησί, το οποίο έμελλε να καταστεί ένας επίγειος παράδεισος. Γεννιόταν η Κύπρος.

Στα χρόνια που ακολούθησαν, η Θεά Αφροδίτη με την βοήθεια των Κύπριδων Νυμφών, προίκισε το νησί με τον κάθε λογής πλούτο και ομορφιά. Δημιούργησε όρη και βουνά και πάνω σε αυτά έφτιαξε πανέμορφες ρεματιές, λόγγους και πεδιάδες που τις κέντισε με ποτάμια, για να κυλούν στην κοίτη τους γάργαρα νερά.

Μα δεν σταμάτησε εκεί η Αφρογέννητη Θεά. Στόλισε τα όρη με χαλκό, χρυσό, ασήμι και ότι άλλο πολύτιμο μέταλλο, πέτρωμα και λίθο είχε στο θησαυροφυλάκιο της. Η κάθε γωνιά του νησιού, είχε τον δικό της χαρακτήρα. Σε αυτή τη γωνιά ο χαλκός, πιο κει ο χρυσός και το ασήμι, πάρα πέρα το μάρμαρο και ο μπεντονίτης και πιο κει ο ασβεστόλιθος.

Το νησί, ένα γυρογυάλι με ακτές δαντελωτές σαν Αλεξανδρινό κόσμημα, με εντολή του Ποσειδώνα, αφέθηκε στα χέρια της Θάλασσας για να το στολίσει όπως αυτή ήξερε καλύτερα.

Στην Αμμόχωστο έδωσε κοσμοπολίτικες αμμώδεις παραλίες. Στο Ριζοκάρπασο έφτιαξε τόσο άγριες ακτές που έμελλε να μείνουν για πάντα παρθένες. Στην Κερύνεια, έδωσε καθάρια νερά και στόλισε τις παραλίες με ελαφρόπετρα που τη μετέφερε απ' την Σαντορίνη. Στην Λάρνακα και στη Λεμεσό έδωσε παραλίες με γκρίζα λεπτόκοκκη άμμο και ζεστά νερά.

Στην πιο μακρινή, άγρια και παρθένα περιοχή του νησιού, την Πάφο, έδωσε ασβεστολιθικές ακτές που τις στόλισε με γκρεμούς και με μυστικές, απλησίαστες παραλίες τις οποίες φρόντισε να κρύψει καλά από τα μάτια των ανθρώπων, για να τις χαίρονται μόνο οι Θεοί.

Έδωσε εντολή και άφησε ελεύθερα η Θάλασσα τα νερά της για να παίξουν με τον ασβεστόλιθο και να φτιάξουν πανέμορφες σπηλιές, μέσα στις οποίες θα βρίσκουν καταφύγιο τα πλάσματα της. Τα νερά υπάκουσαν και "τρώγοντας" τον σκληρό βράχο, έφτιαξαν εκατοντάδες σπήλαια, τα οποία οι άνθρωποι, εκατομμύρια χρόνια μετά, τα ονόμασαν "Θαλασσινές Σπηλιές".

Τα χρόνια πέρασαν και ήταν 12 χιλιάδες πριν από σήμερα και είδε η Θεά το νησί της και είδε πως ήταν καλό. Ευχαριστήθηκε και θέλησε να το μοιραστεί με τους ανθρώπους. Θέλησε να δώσει σε αυτούς λίγη από την δική της χαρά γι' αυτό και φρόντισε να έρθουν απ' τα παράλια της Κιλικίας διασχίζοντας τα αβαθή νερά της Θρυλικής θάλασσας.

Τους ανθρώπους ακολούθησαν οι κατακτητές. Ο κάθε ένας από αυτούς, έπαιρνε λίγο από τον πλούτο του νησιού και μετά εξαφανιζόταν. Φοίνικες, Ασσύριοι, Αιγύπτιοι, Πέρσες, Ρωμαίοι, Σταυροφόροι, Φράγκοι, Ενετοί, Οθωμανοί και Άγγλοι ήταν ανάμεσα σε πολλούς που το σκλάβωσαν.

Οι κατακτητές χάλασαν όρη και βουνά. Πήραν τον χαλκό, πήραν τον χρυσό, πήραν το μάρμαρο. Ποτέ όμως δεν κατάφεραν να χαλάσουν εκείνα που η θάλασσα είχε δημιουργήσει. Ποτέ δεν τόλμησαν να αγγίξουν τις ακτές και πιο πολύ, ποτέ δεν πλησίασαν στις πανέμορφες θαλασσινές σπηλιές της Πάφου.

Έμειναν εκεί απείραχτες, ανόθευτες, παρθένες για να χαρίζουν στους κατοίκους του νησιού, μοναδικές εμπειρίες, γνώσεις, πανέμορφα ηλιοβασιλέματα και ρομαντικές βόλτες από ανθρώπους που αγαπιούνταν. Έμειναν εκεί, όπως τις είχε δημιουργήσει η θάλασσα, πριν εκατομμύρια χρόνια, για να χαρίζουν προστασία στα πλάσματα της.

Στα σύγχρονα χρόνια, η φυσική ομορφιά των θαλασσινών σπηλιών, ξεπέρασε τα όρια του μικρού νησιού της Αφροδίτης και χιλιάδες άνθρωποι, κάθε χρόνο, κατέφθαναν από κάθε γωνιά της γης για να βρεθούν έστω για λίγο, τόσο λίγο, όσο κρατά ένα ηλιοβασίλεμα, κοντά σε αυτήν την τόσο όμορφη και παρθένα περιοχή.

Ξημερώνοντας όμως το 2018, ήλθε ο άνθρωπος, εκείνος ο άνθρωπος που η θεά θέλησε να μοιραστεί μαζί του την ομορφιά του νησιού της, να καταστρέψει εκείνο που οι κάθε λογής κατακτητές δεν τόλμησαν να αγγίξουν. Ήλθε να καταστρέψει εκείνο που η θάλασσα χρειάστηκε εκατομμύρια χρόνια να δημιουργήσει, με σκοπό να προστατεύονται τα πλάσματα της. Ήλθε ο άνθρωπος να καταστρέψει τις θαλασσινές σπηλιές... και τις κατέστρεψε.